Cheddar – Wikipedia, wolna encyklopedia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Somerset-Cheddar.jpg/220px-Somerset-Cheddar.jpg)
Cheddar, czedar[1] – rodzaj angielskiego sera, który jest produkowany z krowiego mleka. Ser ten jest zaliczany do serów podpuszczkowych, dojrzewających oraz twardych. Ser cheddar zawiera ok. 25% tłuszczu. Ma żółtopomarańczową barwę, smak ostry, lekko kwaskowy oraz orzechowy. Cheddar jest produkowany w kształcie walców.
Jest to najpopularniejszy gatunek na rynku brytyjskim (około 50 proc. udziału w ogólnej sprzedaży sera). Produkowany również w innych krajach: Australii, Belgii, Holandii, Irlandii, Polsce, Republice Południowej Afryki, Stanach Zjednoczonych, Szwecji.
Nazwa i historia
[edytuj | edytuj kod]Nazwa sera pochodzi od wsi Cheddar w Anglii, w hrabstwie Somerset, skąd pochodzi jego receptura i gdzie dawniej był on wyłącznie wytwarzany.
Pierwsza wzmianka o tym serze pochodzi z 1170 roku, kiedy to w królewskich dokumentach księgowych odnotowano zakup dla dworu Henryka II 10240 funtów cheddara za cenę 1 farthinga za funt, tj. 4640 kg za łączną cenę 10,67 funtów szterlingów. Za czasów króla Karola I jego spożycie na dworze było już tak duże, że przerastało podaż. Skutkowało to tym, że cała produkcja cheddara była przeznaczona na potrzeby króla i jego świty[2]. Z czasem zaczął on być produkowany również poza granicami hrabstwa Somerset, a jego spożycie zostało spopularyzowane wśród niższych sfer brytyjskiego społeczeństwa. W XIX wieku był on już wytwarzany także w USA, Australii i Nowej Zelandii.
Właściwości odżywcze
[edytuj | edytuj kod]Ser ten zawiera znaczne ilości witaminy A, retinolu (0,334 mg na 100 g), β-karotenu (0,286 mg na 100 g) oraz kobalaminy. Jest bardzo bogaty w wapń i jod. Zestaw kwasów tłuszczowych nasyconych na 100 g:[3]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Dane liczbowe na podstawie: [3] Wartości RDA i AI wyznaczone na podstawie danych Institute of Health[4] |
- kwas masłowy - 0,96 g
- kwas kapronowy - 0,59 g
- kwas kaprylowy - 0,36 g
- kwas kaprynowy - 0,84 g
- kwas laurynowy - 1,05 g
- kwas mirystynowy - 3,35 g
- kwas pentadekanowy - 0,32 g
- kwas palmitynowy - 7,79 g
- kwas heptadekanowy - 0,30 g
- kwas stearynowy - 3,35 g
Zestaw kwasów tłuszczowych jednonienasyconych na 100 g[3]:
- kwas mirystoleinowy - 0,42 g
- kwas petadekenowy - 0,20 g
- kwas palmitoleinowy - 0,81 g
- kwas heptadekenowy - 0,32 g
- kwas oleinowy - 8,33 g
Cheddar pełnotłusty zawiera dużo aminokwasów (na 100 g):[3]:
- izoleucyna - 1212 mg
- leucyna - 2211 mg
- lizyna - 2005 mg
- metionina - 635 mg
- cystyna - 150 mg
- fenyloalanina - 1348 mg
- tyrozyna - 1475 mg
- treonina - 1004 mg
- tryptofan - 393 mg
- walina - 1723 mg
- arginina - 860 mg
- histydyna - 727 mg
- alanina - 782 mg
- kwas asparaginowy - 1801 mg
- kwas glutaminowy - 5999 mg
- glicyna - 499 mg
- prolina - 2782 mg
- seryna - 1492 mg
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑
czedar [w:] Wielki słownik ortograficzny [online], PWN [dostęp 2024-02-09].
- ↑ History of Cheddar. [dostęp 2018-02-08]. (ang.).
- ↑ a b c d Hanna Kunachowicz; Beata Przygoda; Irena Nadolna; Krystyna Iwanow: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wyd. wydanie II zmienione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, s. 89. ISBN 978-83-200-5311-1.
- ↑ Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.).