Dwór Lipnicki w Bielsku-Białej – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
![]() Widok od strony ul. Żywieckiej | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Adres | ul. Żywiecka 20 |
Typ budynku | |
Styl architektoniczny | |
Kondygnacje | 3 + poddasze |
Ukończenie budowy | |
Ważniejsze przebudowy | |
Pierwszy właściciel | starostowie lipniccy |
Kolejni właściciele | |
Położenie na mapie Bielska-Białej ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |
![]() |
Dwór Lipnicki (zwany także zamkiem bialskim) – późnoklasycystyczny pałac położony w centrum Bielska-Białej, w dzielnicy Biała Krakowska, przy ul. Żywieckiej. Powstał w 1596 r. Jako dwór starostów lipnickich, jednak jego obecny kształt w całości pochodzi z I poł. XIX w., kiedy był własnością Albrechta Habsburga. Od 1885 r. należy do Zgromadzenia Córek Bożej Miłości, pełniąc funkcję klasztoru oraz prowadzonego przez nie domu dla upośledzonych dzieci i kobiet. Pałac otacza zabytkowy park, wraz z którym tworzy zespół pałacowo-parkowy.
Historia i architektura
[edytuj | edytuj kod]Do 1925 r. Dwór Lipnicki znajdował się w granicach odrębnej wsi Lipnik, która w latach 1499–1789 była siedzibą starostwa niegrodowego obejmującego znaczne obszary między Sołą na wschodzie a Białą na zachodzie.
W 1596 r. starosta Piotr Komorowski wybudował w miejscu tzw. dolnego folwarku lipnickiego niewielki zamek, który był nie tylko rezydencją starostów, ale pełnił także funkcje obronne – miał chronić granicy między Rzecząpospolitą a monarchią Habsburgów na Białej, a także mieszkańców przed beskidzkimi zbójnikami.
W I poł. XIX wieku stał się własnością arcyksięcia Albrechta Habsburga, właściciela dóbr w Żywcu i przedostatniego księcia cieszyńskiego. Zlecił on przebudowę Dworu Lipnickiego w stylu późnoklasycystycznym, w wyniku której całkowicie zatarty został pierwotny kształt budynku (stał się typowym pałacem), a także utworzył wokół niego rozległy park.
W 1885 r. Habsburg najpierw wydzierżawił, a następnie podarował pałac Zgromadzeniu Córek Bożej Miłości, założonemu w 1868 r. w Wiedniu. W Lipniku powstała pierwsza placówka tego zakonu na ziemiach polskich.
W 1896 r. nastąpiła przebudowa pałacu według projektu Emanuela Rosta juniora. Podwyższono go wówczas o jedno piętro, a od strony południowej dobudowano kaplicę św. Hildegardy. Odtąd Dwór Lipnicki jest budynkiem na planie prostokąta z czterospadowym dachem, a środek fasady zaakcentowany jest portalem i dekoracją okien.
Na piętrze powstał w 1869 r. zakład naukowo-wychowawczy dla dziewcząt, który w 1906 r. przekształcono w gimnazjum z seminarium nauczycielskim. W 1909 r. w obrębie zespołu pałacowo-parkowego, od strony dzisiejszej ul. Broniewskiego, powstał trzypiętrowy gmach, mieszczący szkołę prowadzoną przez zakon. Po II wojnie światowej mieściło się w nim II LO im. A. Asnyka. W 2001 r. zostało reaktywowane Gimnazjum Zgromadzenia Córek Bożej Miłości, a rok później liceum. Obie szkoły przejęły budynek przy ul. Broniewskiego.
Obecnie w pałacu mieści się klasztor Zgromadzenia Córek Bożej Miłości, a także prowadzony przez zakonnice dom opieki dla upośledzonych dzieci i kobiet.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jerzy Polak: Przewodnik po Bielsku-Białej. Bielsko-Biała: Towarzystwo Miłośników Ziemi Bielsko-Bialskiej, 2000. ISBN 83-902079-0-7.
- Jacek Kachel, Jacek Trzeciak: ABC Bielska-Białej. Bielsko-Biała: Urząd Miejski w Bielsku-Białej, 2007, s. 19.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Dwór Lipnicki w serwisie fotopolska.eu
- Klasztor Zgromadzenia Córek Bożej Miłości - Dwór Lipnicki, zamek bialski na portalu polska-org.pl
- Dwór Lipnicki w 1900.
- Elewacja tylna (widok od ul. Broniewskiego).