Gromada Trapez – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Gromada otwarta Trapez | |
Odkrywca | |
---|---|
Data odkrycia | 4 lutego 1617 |
Dane obserwacyjne (J2000) | |
Gwiazdozbiór | |
Typ | otwarta, I 3 p |
Rektascensja | 05h 35m 24s |
Deklinacja | −05° 27′ |
Odległość | |
Jasność obserwowana | 4,0 m |
Rozmiar kątowy | 47" |
Gromada Trapez (również θ Orionis) – gromada otwarta leżąca w sercu Wielkiej Mgławicy w Orionie, w gwiazdozbiorze Oriona.
Początkowo została sklasyfikowana jako gwiazda θ Orionis. Jako gromada została odkryta przez Galileusza, który 4 lutego 1617 roku narysował zarys 3 gwiazd (A, C, D), lecz bez otaczającej je mgławicy. Odkrycie to nie zostało opublikowane za jego życia. Czwarty składnik (B) został zaobserwowany przez wielu obserwatorów w 1673 roku. Do 1888 roku znanych już było osiem gwiazd. Z czasem kilka z nich określono jako układy podwójne. W roku 1931 Robert Trumpler zauważył, że gwiazdy znajdujące się w obrębie Trapezu tworzą gromadę. On też zaproponował jej nazwę.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Trapezium_cluster_optical_and_infrared_comparison.jpg/320px-Trapezium_cluster_optical_and_infrared_comparison.jpg)
Jest to stosunkowo młoda gromada, powiązana bezpośrednio z mgławicą. Pięć najjaśniejszych gwiazd tej gromady ma masę rzędu 15–30 mas Słońca i leży w obrębie 1,5 ly, oświetlając otaczającą mgławicę. Gromada Trapez może być częścią większej gromady w Wielkiej Mgławicy w Orionie, składającej się z około 2000 gwiazd położonych w obszarze o średnicy 20 lat świetlnych.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Schemat_gromady_Trapez.gif/320px-Schemat_gromady_Trapez.gif)
Nazwa gromady pochodzi od układu czterech najjaśniejszych składników przypominającego trapez. Zostały one określone jako A, B, C oraz D w kolejności rosnącej rektascensji. Składniki A oraz B zostały zidentyfikowane jako gwiazdy zmienne zaćmieniowe. Najjaśniejszym z czterech głównych składników jest C, oficjalnie nazwana theta1 Orionis C, o jasności wizualnej 5,13m. W 2009 roku stwierdzono, że jest ona ciasnym układem podwójnym[1].
Obrazy gromady Trapez wykonane w podczerwieni lepiej penetrują otaczające chmury pyłu i ukazują o wiele więcej gwiazd. Około połowy gwiazd w gromadzie posiada dyski protoplanetarne, w których mogą formować się planety. Ponadto zidentyfikowano brązowe karły oraz gwiazdy o niewielkiej masie.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rozdzielone rodzeństwo. AstroNEWS, 8 kwietnia 2009.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Obserwatorium Chandra odkrywa gorące gwiazdy, MIT Press Release, 2000. (ang.)
- Szczegółowy opis gromady Trapez. astropix.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-05)]. (ang.)
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Gromada Trapez w bazie SIMBAD (ang.)
- Gromada Trapez w serwisie APOD: Astronomiczne zdjęcie dnia