Hemodorowate – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Anigozanthos manglesii | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | hemodorowate |
Nazwa systematyczna | |
Haemodoraceae R. Br. Prodr.: 299. 27 Mar 1810[3] | |
Typ nomenklatoryczny | |
Haemodorum Sm. (1798)[3] |
Hemodorowate (Haemodoraceae) – rodzina roślin z rzędu komelinowców. Należy tu 13 rodzajów ze 116 gatunkami. Zasięg tych roślin obejmuje Australię, południową Afrykę oraz Amerykę Środkową, północną część Ameryki Południowej i południowo-wschodnią część Ameryki Północnej. Rośliny kłączowe, z liśćmi lancetowatymi i okazałymi, często owłosionymi kwiatami[2]. Z korzeni Haemodorum Aborygeni pozyskują czerwony barwnik stosowany przy wytwarzaniu napojów, zresztą barwniki wykorzystywane są także z innych rodzajów. Przypisywane są im właściwości lecznicze, a niektóre rodzaje, zwłaszcza Anigozanthos uprawiane są jako rośliny ozdobne, także na kwiaty cięte[4].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Macropidia_fuliginosa_%28as_Anigozanthos_fuliginosa%29_-_Curtis%27_73_%28Ser._3_no._3%29_pl._4291_%281847%29.jpg/220px-Macropidia_fuliginosa_%28as_Anigozanthos_fuliginosa%29_-_Curtis%27_73_%28Ser._3_no._3%29_pl._4291_%281847%29.jpg)
- Pokrój
- Byliny z podziemnymi kłączami, bulwami lub bulwocebulami[5], zwykle barwy pomarańczowej lub czerwonej[4].
- Liście
- Odziomkowe i łodygowe, zazwyczaj dwurzędowe; zasadniczo podnoszące się, proste, rzadziej wygięte lub skręcone, pochwowate u nasady. Blaszka jest mieczowata, lancetowata, wąsko równowąska lub szpilkowa, płaska, rzadko cylindryczna na przekroju; całobrzega, zaostrzona, szczeciniasto zaostrzona lub z nasadzonym kończykiem; u Barbaretta i Wachendorfia pofałdowana[5].
- Kwiaty
- Skupione w grona, baldachogrona, wiechy lub główki. Kwiaty są obupłciowe o symetrii promienistej lub grzbiecistej. Okwiat składa się z dwóch okółków, przy czym jego listki zrastają się po trzy lub wszystkie u nasady lub u niektórych rodzajów w jedną rurkę z 6 łatkami na końcu, u niektórych rodzajów częściowo rozszczepioną. Pręcików jest 6 lub 3, są wolne lub zrośnięte z rurką okwiatu. U Schiekia i Pyrrorhiza część pręcików jest płonna. Nitki pręcików na przekroju okrągłe, niekiedy spłaszczone u nasady. Główki pręcików podługowate, proste do łukowato wygiętych (u niektórych rodzajów kończykowate), a pylniki pękają podłużnymi pęknięciami do wewnątrz kwiatu. Zalążnia górna lub dolna, trójkomorowa, rzadko jednokomorowa. U większości gatunków obecne są miodniki[5].
- Owoce
- Torebki, pękające komorowo, przegrodowo lub otwierające się porami na szczycie, rzadko niepękające. Nasiona dyskowate, elipsoidalne, jajowate lub kulistawe[5].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]- Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Klad okrytonasienne, klad jednoliścienne (monocots), rząd komelinowce (Commelinales), rodzina Haemodoraceae. Rodzina jest siostrzana dla rozpławowatych (Pontederiaceae)[2].
komelinowce |
| ||||||||||||||||||||||||
podrodzina: Haemodoroideae Arnott
- Barberetta Harv.
- Cubanicula Hopper et al.
- Dilatris Bergius
- Haemodorum Sm.
- Lachnanthes Elliott
- Pyrrorhiza Maguire & Wurdack
- Schiekia Meisn.
- Wachendorfia Burm.
- Xiphidium Aubl.
podrodzina Conostylidoideae Lindley
- Anigozanthos Labill.
- Blancoa Lindl.
- Conostylis R.Br.
- Macropidia Harvey
- Phlebocarya R.Br.
- Tribonanthes Endl.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
- ↑ a b c Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
- ↑ a b James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium. University of Maryland. [dostęp 2010-11-11]. (ang.).
- ↑ a b Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 183-184. ISBN 978-1-84246-634-6.
- ↑ a b c d M.G. Simpson: Haemodoraceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 4: Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 212. DOI: 10.1007/978-3-662-03531-3. ISBN 978-3-662-03531-3. (ang.).
- ↑ List of Genera in HAEMODORACEAE, [w:] Vascular plant families and genera, Kew Gardens & Missouri Botanical Garden [dostęp 2023-03-19] (ang.).
- ↑ Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2023-03-19]. (ang.).