Jan Sadowski (major) – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 12 maja 1890 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | kwiecień 1940 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1940 |
Siły zbrojne | |
Formacja | |
Jednostki | I Brygada Legionów Polskich |
Stanowiska | dowódca batalionu piechoty |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa (bitwa pod Kostiuchnówką) |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Jan Sadowski[1] (ur. 12 maja 1890 we Wzdowie, zm. w kwietniu 1940 w Katyniu) – legionista, major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się jako syn Wojciecha i Marii z Mazurów[2]. Od 1901 kształcił się w C. K. Gimnazjum w Sanoku, gdzie w 1904 ukończył III klasę[3][4]. W Sanoku działał w organizacjach niepodległościowych: tajnej organizacji wojskowej „W”, „Armii Polskiej” (w 1912 ukończył kurs podoficerski[5]; (wraz z nim działali m.in. Bronisław Praszałowicz, Bolesław Mozołowski, Józef Smoleń, Edward Zegarski) oraz VII Drużynie Strzeleckiej[6][7], w której był instruktorem.
Po wybuchu I wojny światowej w lipcu 1914 wstąpił do Legionów Polskich i od tego czasu służył w 5 pułku piechoty Legionów Polskich, w szeregach którego przeszedł szlak bojowy. Brał udział w bitwach pod Sitowiczami, Hulewiczami, Rutką Sitowicką, Optową, pod Kostiuchnówką (podczas tego starcia Jan Sadowski 4 lipca 1916 jako dowódca plutonu wykazał się podczas obrony „Reduty Piłsudskiego”), Wólką Gałuzyjską, Jabłonkowem oraz w atakach pod Kuklami, Kamieniuchą i Miedwieżami Wielkimi. Za swoje bohaterstwo otrzymał Order Virtuti Militari[8]. Od 3 grudnia 1916 do 3 lutego 1918 w randze sierżanta służył w Stacji Zbornej Legionów Polskich w Piotrkowie Trybunalskim.
Po rekonwalescencji i wyleczeniu od listopada 1918 służył w Wojsku Polskim po odzyskaniu niepodległości i powstaniu II Rzeczypospolitej. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w walkach na froncie. Funkcjonował od sierpnia 1919 do 25 listopada 1920 jako oficer ewidencyjny w Powiatowej Komendzie Uzupełnień we Włodzimierzu Wołyńskim. W 1919 roku został mianowany podporucznikiem. W 1920 został przydzielony do Adiutantury Generalnej Naczelnego Wodza. W 1921 został awansowany do stopnia porucznika.
3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1049. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był 5 pułk piechoty Legionów[9]. W 1923 był referentem Oddziału V Sztabu Generalnego. Następnie odbył kurs w Szkole Podchorążych w Warszawie w 1923 i od 17 lipca tego roku został przydzielony do 63 pułku piechoty w Toruniu, gdzie do 1926 pracował na stanowisku dowódcy kompanii. 25 sierpnia 1927 został wyznaczony na stanowisko kwatermistrza batalionu manewrowego w Rembertowie[10]. Jednocześnie odbył kurs w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia w Rembertowie. 14 sierpnia 1928 został przydzielony do 8 pułku piechoty Legionów w Lublinie. 2 kwietnia 1929 został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 i 9. lokatą w korpusie oficerów piechoty[11]. 6 lipca 1929 został zatwierdzony na stanowisku kwatermistrza pułku[12]. 23 marca 1932 został przeniesiony na stanowisko komendanta placu Lida[13]. 9 grudnia 1932 ogłoszono jego przeniesienie do 76 pułku piechoty w Grodnie na stanowisko dowódcy batalionu[14]. W czerwcu 1933 został przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Siedlce na stanowisko komendanta[15]. 4 lipca 1935 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska, pozostawiony bez przynależności służbowej z równoczesnym oddaniem do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX[16]. 30 listopada 1935 roku został przeniesiony w stan spoczynku.
Po wybuchu II wojny światowej w czasie kampanii wrześniowej został zmobilizowany na stanowisko komendanta placu w Lidzie. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez Sowietów. Był przetrzymywany w obozie w Kozielsku. Osobę Jana Sadowskiego zapisał w swoim notatniku, sporządzonym w kozielskim obozie, ppor. Maksymilian Trzepałka[17]. Najprawdopodobniej 12 kwietnia 1940 został przetransportowany do Katynia (jego nazwisko znalazło się na liście wywozowej 015/2 z 6 kwietnia 1940) i przypuszczalnie 12/13 kwietnia rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Jest pochowany na terenie obecnego Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu, gdzie w 1943 jego ciało zidentyfikowano podczas ekshumacji prowadzonych przez Niemców pod numerem 3408 (przy zwłokach zostały odnalezione legitymacja Krzyża Srebrnego Orderu Virtuti Militari z fotografią, legitymacja oficerska[18][19]).
Jan Sadowski był żonaty z Natalią z Wolskich, z którą miał córki Krystynę i Barbarę oraz syna[2]. W Siedlcach zamieszkiwał przy ulicy Jagiellońskiej 2.
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 6639[20]
- Krzyż Niepodległości (22 grudnia 1931)[21]
- Krzyż Walecznych (trzykrotnie)
- Złoty Krzyż Zasługi (22 kwietnia 1938)[22]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[23]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[23]
- Odznaka „Za wierną służbę”[23]
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie do stopnia podpułkownika[24]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[25].
14 kwietnia 2010, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, przy Zespole Szkół we Wzdowie został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Jana Sadowskiego.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
- obozy NKWD dla jeńców polskich
- ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
- kampania wrześniowa
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 999, w ewidencji Wojska Polskiego figurował jako „Jan I Sadowski” w celu odróżnienia od innych oficerów noszących to samo imię i nazwisko.
- ↑ a b Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 549.
- ↑ 21. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1901/1902. Sanok: 1902, s. 40.
- ↑ 23. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1903/1904. Sanok: 1904, s. 52.
- ↑ Alojzy Zielecki. Polski ruch niepodległościowy w Sanoku i regionie na tle wydarzeń krajowych przełomu XIX i XX wieku. „Rocznik Sanocki”. IX, s. 198, 2006. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096.
- ↑ Przedwojenne organizacje wojskowe w Sanoku. W: Jednodniówka wydana z racji jubileuszu 25-lecia istnienia i działalności Związku Strzeleckiego na terenie Sanoka i ziemi sanockiej 1908–1933. Sanok: 21 maja 1933, s. 33.
- ↑ Alojzy Zielecki, Rozwój ruchu niepodległościowego, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 475.
- ↑ Jego towarzyszem walki pod Kostiuchnówką był Andrzej Hałaciński, także odznaczony za obronę w tej bitwie Orderem Virtuti Militari. Obaj byli przetrzymywani w Kozielsku 1939–1940 i zostali zamordowani w Katyniu w 1940. Hałacińskiego i Sadowskiego zidentyfikowano po zachowanych przy zwłokach odznaczeniach Virtuti Militari.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 55.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 25 sierpnia 1927 roku, s. 255.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 3 kwietnia 1929 roku, s. 105.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 188.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 234.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 430.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 132.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 90.
- ↑ Janusz Zawodny: Pamiętniki znalezione w Katyniu. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 145. ISBN 2-86914-044-4.
- ↑ Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Lista ofiar i zaginionych jeńców obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk. Warszawa: Alfa, 1989, s. 144. ISBN 83-7001-294-9.
- ↑ Katyń według źródeł niemieckich – 1943 r.. stankiewicze.com. [dostęp 2014-04-23].
- ↑ Przyznany w lipcu 1916 za waleczność i obronę tzw. „Polskiego Lasku” / „Reduty Piłsudskiego” w bitwie pod Kostiuchnówką.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 296, poz. 391 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ M.P. z 1938 r. nr 92, poz. 137. „za zasługi na polu pracy społecznej w Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny”.
- ↑ a b c Na podstawie fotografii [1]
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. policja.pl. [dostęp 2014-08-05].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
- Andrzej Brygidyn: Sanocka Lista Katyńska. Jeńcy Kozielska, Ostaszkowa, Starobielska oraz innych obozów i więzień Polski kresowej pomordowani w Rosji Sowieckiej. Sanok: 2000, s. 57–58.
- Jan Sadowski. katyn-pamietam.pl. [dostęp 2014-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (13 marca 2018)].
- Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie. Jan Sadowski. katyn.ipn.gov.pl. [dostęp 2014-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (13 marca 2018)].