Katedra w Ratzeburgu – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Widok z południa | |||||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Kraj związkowy | |||||||||||||||||
Miejscowość | |||||||||||||||||
Adres | Domhof 18, 23909 Ratzeburg | ||||||||||||||||
Wyznanie | |||||||||||||||||
Kościół | |||||||||||||||||
Imię | śś. Marii i Jana Ewangelisty | ||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
Położenie na mapie Szlezwika-Holsztynu ![]() | |||||||||||||||||
Położenie na mapie Niemiec ![]() | |||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||
Strona internetowa |
Katedra śś. Marii i Jana Ewangelisty (niem. Dom St. Marien und Johannis Evangelistae) – świątynia luterańska znajdująca się w niemieckim mieście Ratzeburg, romańska z elementami gotyku. Wzniesiono ją na północnym krańcu wyspy nad Ratzeburger See. Dawna siedziba katolickiej diecezji[1].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Kamień węgielny pod budowę wmurowano 11 sierpnia 1154[2], wkrótce po ponownym założeniu diecezji przez Henryka Lwa, co czyni ją pierwszą ceglaną budowlą monumentalną w północnych Niemczech. Prace budowlane zakończono ok. 1220 roku[3]. Klasztor z krużgankiem i kapitularz wzniósł w 1251 roku zakon norbertanów[2]. Po nadejściu reformacji w 1556 roku budynek przekształcono w kościół parafialny. Biskupstwa nie włączono jednak do superintendentury Lauenburga, lecz podporządkowano je Meklemburgii z powodu zakupu diecezji przez księcia Jana Albrechta I i przekazania jej swojemu bratu Krzysztofowi; dopiero w 2017 roku tereny włączono do okręgu kościelnego Lubeki-Lauenburga[3]. 19 sierpnia 1893 roku świątynia spłonęła wskutek uderzenia pioruna w sygnaturkę. Dach i wieża zostały zniszczone[4], zginęła osoba przebywająca wówczas na dzwonnicy[5], lecz solidne sklepienia zapobiegły przedostaniu się płomieni do wnętrza. Mniejsze dzwony uległy stopieniu, a największy spadł i przebił sklepienie ponad organami, lecz nie wyrządził większych szkód[4]. Wieżę przykryto tymczasowym dachem, który został zerwany przez burzę w 1894 roku. W tym samym roku odlano pięć brązowych dzwonów z odlewni Carl Voss & Sohn w Szczecinie[6], z których cztery zarekwirowano podczas I wojny światowej[7]. W latach 1961–1966 odrestaurowano wnętrze świątyni, nadając mu pierwotny, romański wygląd[3]. W 2022 rozpoczęto restaurację elewacji i dachu[1][8].
Architektura i wyposażenie
[edytuj | edytuj kod]Świątynia romańska, trójnawowa, o układzie bazylikowym, z transeptem. Nad skrzyżowaniem naw ustawiona jest sygnaturka. Kościół wzniesiono z cegieł, niekiedy glazurowanych. Przykryty sklepieniem krzyżowym o cechach gotyckich[2].
Najstarszym elementem wyposażenia są stalle chórowe z roku 1200, które wkomponowano w nowe stalle, wykonane w 1880 roku. Krzyż tęczowy pochodzi z roku 1260, a brązową chrzcielnicę wykonano w roku 1440[3]. Renesansową ambonę z 1576[9] zdobi podobizna pierwszego luterańskiego kaznodziei katedry, Georga Uslera. Ołtarz główny został obrabowany w 1552 roku przez Vollrada von Mansfelda , w 1582 zainstalowano w nim scenę męki pańskiej z około 1430 roku, sprowadzoną z Güstrowa. Ołtarz przebudowano go w okresie baroku, dodając do niego m.in. rzeźbę Chrystusa Zbawiciela. Obecny wygląd osiągnął w latach 1960–1966. W południowym ramieniu transeptu ustawiono dawny, wczesnobarokowy ołtarz główny z 1629 roku. Z tamtego okresu pochodzi również 12-metrowe epitafium księżnej Katarzyny, żony księcia Augusta z Saksonii-Lauenburga . W 1979 roku na dziedzińcu zainstalowano figurę żebraka autorstwa Ernsta Barlacha, podarowaną przez jego syna, Nikolausa[3]. Organy główne wykonano w austriackim zakładzie Rieger Orgelbau w 1978 roku, składają się z 60 głosów. Prócz nich w katedrze znajdują się jeszcze dwa instrumenty – dwunastogłosowe organy chórowe, wybudowane w 1972 i rozbudowane w 2016, oraz jedenastogłosowe organy w kruchcie, wykonane w 1985 i wyremontowane w 2018 roku[10]. W 2001 roku na wieży zawieszono sześć dzwonów z ludwisarni Rincker[11], które zastąpiły trzy stalowe dzwony z 1926 roku[7]. Dane dzwonów[11]:
Imię | Waga | Średnica | Ton |
---|---|---|---|
Friedensglocke | 443 kg | 86 cm | h' |
Gottesdienstglocke | 648 kg | 99,5 cm | as' |
Taufglocke | 857 kg | 109,2 cm | ges' |
Abendmahlsglocke | 1292 kg | 126,7 cm | es' |
Betglocke | 1886 kg | 143,1 cm | des' |
Sterbeglocke | 2947 kg | 167,7 cm | b° |
Galeria
[edytuj | edytuj kod]- Wypalona świątynia w 1893
- Dzwon zniszczony w pożarze
- Widok z południowego zachodu
- Widok ze wschodu
- Pomnik przy katedrze
- Krużganek
- Wnętrze
- Ołtarz główny
- Ambona
- Organy
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Großbaustelle Ratzeburger Dom | Monumente Online [online], www.monumente-online.de [dostęp 2024-08-04] (niem.).
- ↑ a b c Deutsche Stiftung Denkmalschutz - Ratzeburger Dom - Ratzeburg [online], Deutsche Stiftung Denkmalschutz [dostęp 2024-08-04] (niem.).
- ↑ a b c d e Gemeinden - Dom Ratzeburg - Geschichte [online], Ev.-Luth. Kirchenkreis Lübeck-Lauenburg [dostęp 2024-08-04] (niem.).
- ↑ a b Die Architektur des Ratzeburger Doms [online], www.ratzeburgerdom.de [dostęp 2024-08-04] .
- ↑ Mit einem Geist auf Entdeckungstour | Kirchenkreis Lübeck-Lauenburg [online], Ev.-Luth. Kirchenkreis Lübeck-Lauenburg [dostęp 2024-08-04] (niem.).
- ↑ Glockengeschichte, neuere, Teil 1 von 3 [online], www.ratzeburgerdom.de [dostęp 2024-08-04] .
- ↑ a b Glockengeschichte, neuere, Teil 2 von 3 [online], www.ratzeburgerdom.de [dostęp 2024-08-04] .
- ↑ Sanierung des Ratzeburger Doms [online], Herzogtum direkt, 12 listopada 2022 [dostęp 2024-08-04] (niem.).
- ↑ Dom und Kirchen [online], www.ratzeburg-tourismus.de [dostęp 2024-08-04] .
- ↑ Die Orgeln des Ratzeburger Doms [online], www.ratzeburgerdom.de [dostęp 2024-08-04] .
- ↑ a b Glockengeschichte, neuere, Teil 3 von 3 [online], www.ratzeburgerdom.de [dostęp 2024-08-04] .