Sopotnia Wielka – Wikipedia, wolna encyklopedia
wieś | |
![]() Sopotnia Wielka i szczyty Kotarnica i Łazy | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Wysokość | ok. 500 – 720 m n.p.m. |
Liczba ludności (2008) | ok. 2000 |
Strefa numeracyjna | 33 |
Kod pocztowy | 34-341[2] |
Tablice rejestracyjne | SZY |
SIMC | 0056153 |
Położenie na mapie gminy Jeleśnia ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu żywieckiego ![]() | |
![]() |
Sopotnia Wielka – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Jeleśnia. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie bielskim.
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość znajduje się w Beskidzie Żywieckim, w dolinie Sopotnia. Wieś otaczają szczyty Beskidu Żywieckiego zaliczane do Grupy Lipowskiego Wierchu i Romanki (Rysianka, Romanka, Kotarnica i Łazy) oraz Grupy Pilska (Trzy Kopce, Palenica, Sypurzeń, Buczynka, Malorka, Uszczawne Niżne, Łabysówka i Krzyżowa[3].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Wieś należy do jednego ze starszych okręgów osadniczych w Beskidach. Dokładne określenie początku osadnictwa jest nie do ustalenia z powodu braku dokumentów jednoznacznie lokujących to wydarzenie w czasie. Nazwa najwyżej ulokowanej części wsi – Kolonia – pochodzi podobno od niemieckojęzycznych mieszkańców, chętnie osiedlających się tam w okolicach pierwszej połowy XX wieku. Mieszkańcy wsi zupełnie porzucili pracę na roli. Część mieszkańców jednak do tej pory pracuje w lesie przy wyrębie drzew oraz w zakładach ciesielskich, licznie rozlokowanych we wsi. W przeciwieństwie do pobliskiego Korbielowa, Sopotnia Wielka nie ma rozwiniętej infrastruktury turystycznej – jedynie kilka gospodarstw agroturystycznych i byłą chatkę studencką Politechniki Śląskiej: Chatka AKT „Dobrodziej” na Witasówce. W górnej części wsi jest natomiast spore (ok. 150) osiedle domków letniskowych[4].
Pieczęć wsi przedstawia rysia.
Sopotnia Wielka obecnie
[edytuj | edytuj kod]Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki (parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy).
W październiku 2011 utworzono tu pierwszy w Polsce Obszar Ochrony Ciemnego Nieba, zmieniono oświetlenie uliczne na emitujące mniej zbędnego, rozproszonego światła. Utworzeniu Obszaru towarzyszyło Multiplanetarium[5]. W 2023 roku jako pierwsza miejscowość w Polsce otrzymała tytuł Międzynarodowej Społeczności Ciemnego Nieba nadawany przez Dark Sky International w USA[6][7].
W marcu 2015 roku oficjalnie otwarto publicznie dostępne obserwatorium astronomiczne zlokalizowane na dachu Zespołu Szkół nr 4 w Sopotni Wielkiej, wybudowane z inicjatywy Stowarzyszenia POLARIS – OPP zajmującego się popularyzacją tejże tematyki wśród dzieci i młodzieży na tym terenie od 1994 roku[1].
W Sopotni Wielkiej czynna jest również jedyna w Polsce imitacja wnętrza stacji kosmicznej pn. Youth Space Station[8] oraz dydaktyczna makieta Sopotni Wielkiej 2050[9] w skali H0 (1:87) – obie atrakcje wybudowane przez lokalną młodzież i pasjonatów. Funkcjonuje również stadnina koni[10].
Turystyka
[edytuj | edytuj kod]W Sopotni Wielkiej znajduje się najwyższy w Beskidach Wodospad w Sopotni Wielkiej o wysokości 12 m, uznany za pomnik przyrody. W jego pobliżu jest także grupa starych drzew (kilka sosen i modrzew), między nimi stoi pomnik mieszkańców poległych podczas II wojny światowej[4].
– na Romankę – 2.50 h, z powrotem 2.15 h
– na Rysiankę – 2.10 h, z powrotem 1.35 h
– na Halę Miziową – 2.40 h, z powrotem 2 h
– do Korbielowa przez przełęcz Przysłopy – 1.50 h, z powrotem 1.55 h
- W miejscowości funkcjonuje również mało znana dotąd w kraju astroturystyka, oparta o nocne wyprawy na obserwacje astronomiczne oraz organizowane są tutaj systematycznie coroczne Festiwale Ciemnego Nieba[2].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Sopotnia Mała
- Potok Sopotnia Wielka
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 126720
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1194 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000. Kraków: Wyd. „Compass”, 2011. ISBN 978-83-7605-084-3.
- ↑ a b Sopotnia Wielka. www.polaris.org.pl. [dostęp 2011-03-08].
- ↑ Agnieszka Wykręt: Oficjalne otwarcie Multiplanetarium. 2011-11-12. [dostęp 2012-06-03].
- ↑ Ciemne Niebo English Version - Dark Sky Community - Sopotnia Wielka. [online], ciemneniebo.pl [dostęp 2023-11-13] .
- ↑ Sopotnia Wielka pierwszą w Polsce lokalizacją o prestiżowym statusie Dark Sky Community! [online], www.urania.edu.pl [dostęp 2023-11-13] (pol.).
- ↑ Administrator, Młodzieżowa Stacja Kosmiczna YSS [online], www.yss.polaris.org.pl [dostęp 2016-06-12] .
- ↑ Administrator, Makieta Sopotni Wielkiej 2050 [online], www.sw2050.polaris.org.pl [dostęp 2016-06-12] .
- ↑ Stadnina koni [online], Nad Wodospadem [dostęp 2016-06-12] (pol.).