Władysław Smolarski – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 6 stycznia 1895 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 27 kwietnia 1975 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1947 |
Siły zbrojne | |
Jednostki | |
Stanowiska | |
Główne wojny i bitwy | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/W%C5%82adys%C5%82aw_Smolarski.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/UnrugColditz.jpg/220px-UnrugColditz.jpg)
Władysław Smolarski (ur. 6 stycznia 1895 w Banja Luce, zm. 27 kwietnia 1975 w Krakowie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 6 stycznia 1895 w Banja Luce, w ówczesnym Kondominium Bośni i Hercegowiny, w rodzinie Adama (1858–1901), prawnika, radcy sądu krajowego i Heleny z Iwanickich (1862–1911), nauczycielki[1][2][3][4]. W Bośni przebywał do czwartego roku życia[5]. Od 4 do 11 roku życia wychowywał się u rodziców chrzestnych[6]. Do klasy I gimnazjum uczęszczał we Lwowie, a od 1906 uczył się w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, gdzie w 1913 zdał maturę[7][8][9]. 16 września 1910 uczniowie gimnazjum wybrali go zastępowym „Zastępu Kruków”[10]. Od września 1912 do marca 1913 był drużynowym V Drużyny Skautowej im. płk. Michała Wołodyjowskiego[11]. W 1913 rozpoczął studia w Studium Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego[5][4].
15 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich[12][13]. Początkowo został przydzielony do 14. kompanii IV batalionu 2 pułku piechoty, a następnie odkomenderowany na I kurs Szkoły Podchorążych LP[13]. 9 października 1914, po zawieszeniu kursu, wrócił do służby w polu na stanowisku komendanta plutonu 16. kompanii[13]. Od 24 stycznia 1915 dowodził 16. kompanią, od 15 kwietnia plutonem w 9. kompanii, a od 14 maja i 11. kompanią[13]. W czerwcu 1915 został przeniesiony do 4 pułku piechoty w Kamieńsku na stanowisko komendanta 3. kompanii[5]. Od lipca do 27 września tego roku leczył się w Szpitalu Fortecznym Nr 4 w Krakowie[14][15][16]. We wrześniu wrócił do pułku, który przebywał na froncie wołyńskim pod Kołkami i objął komendę nad 9. kompanią[5]. W 1916, w czasie ofensywy Brusiłowa, dowodził III batalionem 4 pp[5]. Wyróżnił się 6 lipca 1916 w bitwie pod Kostiuchnówką i 3 sierpnia tego roku w bitwie pod Rudką Miryńską nad Stochodem[17].
12 stycznia 1922 we wniosku na odznaczenie Orderem Virtuti Militari, sporządzonym przez Komisję byłych Legionów Polskich napisano:
Dnia 6 lipca 1916 na pozycji pod Optową por. Smolarski jako ówczesny dowódca III/4 pp Leg. pozostaje osobiście w swym odcinku pomimo przełamania frontu przez nieprzyjaciela i pomimo wycofania się sąsiedniego pułku (...) (pułk węgierski). Swą odwagą i męstwem zagrzewa już wyczerpane oddziały do powstrzymania silnie napierającego nieprzyjaciela czym umożliwił batalionom 4 pp Leg. wycofanie się.
W dniu 3 sierpnia po przełamaniu sąsiedniego pułku nieprzyjaciel oskrzydlił nasz pułk od prawej strony przez co najbardziej wysunięty III batalion znalazł się w krytycznej sytuacji. Kpt. Smolarski jako ówczesny dowódca III/4 pp Leg. samorzutnie (...) batalion w kierunku zagrożonym energicznie odpiera ataki umożliwiając przez to pułkowi wycofanie się ze swej pozycji bez strat i zagięcie skrzydła celem przejścia do kontrataku. Za czyn pierwszy odznaczony Signum Laudis. Za czyn w dniu 3 sierpnia odznaczony niemieckim Krzyżem II klasy[18].
W czasie służby w Legionach awansował kolejno w korpusie oficerów piechoty na stopień: podporucznika – 5 listopada 1914, porucznika – 2 lipca 1915 i kapitana – 1 lipca 1916[19]. Od 31 stycznia 1917 do 9 marca 1917 był słuchaczem Kursu Oficerów Sztabu Generalnego w Warszawie[20]. Od 1 lipca do 1 sierpnia tego roku był dowódcą I batalionu Kursu Wyszkolenia nr 3, a później ponownie dowódcą 12. kompanii 4 pp[13]. W lipcu 1917, po kryzysie przysięgowym, pozostał w Polskim Korpusie Posiłkowym[13]. Dowodził III baonem w Dowództwie Uzupełnień w Bolechowie[13]. 15 lutego 1918 w Bolechowie został aresztowany przez Austriaków i internowany w Dolinie, a następnie w Dułowie (węg. Dulfalva) na Zakarpaciu[5][12]. Przewieziony do Faedis we Włoszech, 15 kwietnia 1918 został wcielony do armii austro-węgierskiej (Gruppe P.IX)[5][12]. 23 sierpnia 1918 został urlopowany z wojska do pracy na roli[12].
11 listopada 1918 otrzymał przydział do Naczelnego Dowództwa[21]. 19 listopada 1918 wyjechał do Lwowa jako szef sztabu Odsieczy[5]. 6 grudnia 1918 został szefem sztabu Grupy gen. Leśniewskiego[13]. Z dniem 14 kwietnia 1919 został przeniesiony z Dowództwa Armii „Wschód” do dyspozycji generała porucznika Stanisława Szeptyckiego[22] i wyznaczony na stanowisko szefa sztabu Grupy gen. Mokrzeckiego[12]. 7 maja 1919 został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Legionów Polskich z zatwierdzeniem posiadanego stopnia majora Sztabu Generalnego[23]. W czerwcu 1919 został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Generalnego Łódź, w którym zajmował kolejno stanowiska: szefa Oddziału I (od 21 lipca 1919), zastępcy szefa sztabu (od 4 sierpnia 1919), szefa sztabu (od 12 czerwca 1920), szefa Wydziału IV Technicznego (od 18 lipca 1920) i ponownie zastępcy szefa sztabu (od 25 września 1921)[13][24].
2 listopada 1921 został odkomenderowany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza kursu doszkolenia[12][25]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 48. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był 4 pułk piechoty Legionów[26]. Z dniem 1 października 1922, po ukończeniu kursu, uzyskał tytuł oficera Sztabu Generalnego i przydział służbowy do 2 Dywizji Piechoty Legionów w Kielcach na stanowisko szefa sztabu[27]. Z dniem 15 października tego roku przydzielony został do Oddziału IV Sztabu Generalnego w Warszawie na stanowisko wojskowego komisarza kolejowego[28][29]. Następnie odbył praktykę na stanowisku dowódcy batalionu w 31 pułku pułku w Łodzi[30]. Z dniem 3 stycznia 1925 został przeniesiony w stan nieczynny, bez poborów, na przeciąg 8 miesięcy[31].
Z dniem 5 grudnia 1925 został przywrócony ze stanu nieczynnego do służby czynnej z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Oddziału IV SG na okres do 1 kwietnia 1926[32]. W czerwcu 1926 wyznaczony został na stanowisko szefa sztabu 23 Dywizji Piechoty w Katowicach[33]. 12 kwietnia 1927 został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 i 1. lokatą w korpusie oficerów piechoty[34]. W następnym miesiącu przeniesiony został do 81 pułku piechoty w Grodnie na stanowisko dowódcy II batalionu[35], a w listopadzie do 18 pułku piechoty w Skierniewicach na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[36][37]. W listopadzie 1928 został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi na stanowisko szefa sztabu[38][39]. 15 grudnia 1930 przeniesiony został do 86 pułku piechoty w Mołodecznie na stanowisko dowódcy pułku[40][41][42]. 17 grudnia 1933 został awansowany na pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1934 i 1. lokatą w korpusie oficerów piechoty[43][44]. 28 sierpnia 1934 został wyznaczony na stanowisko szefa Oddziału IV Sztabu Głównego[45]. W październiku 1935 został przeniesiony do Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych na stanowisko I oficera sztabu generała do prac przy Generalnym Inspektorze Sił Zbrojnych, generała brygady Stanisława Kwaśniewskiego[12]. 25 kwietnia 1938 został wyznaczony, a 8 maja objął stanowisko dowódcy piechoty dywizyjnej 17 Dywizji Piechoty w Gnieźnie[40][46]. Na tym stanowisku walczył w kampanii wrześniowej, w bitwie nad Bzurą[12][4]. 17 września 1939 dostał się do niewoli niemieckiej[40].
Przebywał kolejno w Oflagu X A Itzehoe, Oflagu VIII B Silberberg (fort Spitzberg), Oflagu IV C Colditz, Oflagu X C Lübeck i Oflagu VI B Dössel-Warburg[12]. Działał w obozowym ruchu oporu[4]. 1 kwietnia 1945 został uwolniony z niewoli przez Amerykanów, a 6 kwietnia 1945 przewieziony samolotem do Paryża[6]. Od tego dnia pozostawał w dyspozycji szefa Polskiej Misji Wojskowej[40]. 7 września 1947 został skreślony z rejestru oficerów polskich we Francji. 20 września wyjechał z Montluçon pociągiem repatriacyjnym do kraju[40]. Cztery dni później został zarejestrowany w Punkcie Przyjęcia PUR w Międzylesiu, a 28 października 1947 w Rejonowej Komendzie Uzupełnień Kraków Miasto[47].
W 1970 na łamach Wojskowego Przeglądu Historycznego opublikował list „O 17 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty w kampanii 1939 r. Uwagi i sprostowania dotyczące książki Ludwika Głowackiego (...)”[48].
Zmarł 27 kwietnia 1975 w Krakowie i został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera XXXII, rząd wsch., miejsce 3)[4][49].
Był żonaty z Haliną (1908–1976), córką Zdzisława Czaplickiego, cenionego zakopiańskiego lekarza i społecznika, z którą miał syna Andrzeja (1927–2018), inżyniera, profesora Instytutu Mechaniki Górotworu Polskiej Akademii Nauk w Krakowie[50][51].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Gr%C3%B3b_Smolarskich.jpg/220px-Gr%C3%B3b_Smolarskich.jpg)
- Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari[4]
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 6036 – 17 maja 1922[52][1]
- Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[53][54][55][56]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 10 listopada 1938 „za zasługi w służbie wojskowej”[57][58]
- Krzyż Walecznych czterokrotnie[44] (po raz 1, 2 i 3 w 1922[59])
- Złoty Krzyż Zasługi – 19 marca 1931 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”[60][61]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[62]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[62]
- Srebrny Medal za Długoletnią Służbę[62]
- Brązowy Medal za Długoletnią Służbę[62]
- austriacki Medal Zasługi Wojskowej[17]
- pruski Krzyż Żelazny 2. klasy – 12 maja 1917[63]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 1.
- ↑ Kolekcja II ↓, s. 1, 6.
- ↑ Sprawozdanie 1913 ↓, s. 76.
- ↑ a b c d e f Koral 1975 ↓, s. 409.
- ↑ a b c d e f g h Kolekcja ↓, s. 4.
- ↑ a b Kolekcja II ↓, s. 6.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2, 4.
- ↑ Sprawozdanie 1907 ↓, s. 61, w roku szkolnym 1906/1907 ukończył klasę IIa.
- ↑ Sprawozdanie 1913 ↓, s. 76, 86.
- ↑ Najpierw były Kruki .... Monografia Krakowskiej 19 Lotniczej im. Żwirki i Wigury. [dostęp 2023-10-13].
- ↑ Historia : Wykaz drużynowych. Wichry. [dostęp 2023-10-13].
- ↑ a b c d e f g h i Kolekcja II ↓, s. 3.
- ↑ a b c d e f g h i Żołnierze Niepodległości : Smolarski Władysław. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2023-10-13].
- ↑ II Lista strat 1915 ↓, s. 28.
- ↑ III Lista strat 1915 ↓, s. 28.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 4, tu do końca sierpnia 1915.
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 6.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 5–6.
- ↑ Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 4.
- ↑ Rozkaz Nr 280 Komendy Legionów Polskich z 22 marca 1917, sygn. I.120.1.295a, s. 170. Centralne Archiwum Wojskowe. [dostęp 2023-10-15].
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 55 z 20 maja 1919, poz. 1737.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 55 z 20 maja 1919, poz. 1730.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 55 z 20 maja 1919, poz. 1714.
- ↑ Jarno 2001 ↓, s. 28, 32, 34, 98.
- ↑ Stawecki 1997 ↓, s. 64.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 27.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 33 z 16 września 1922, s. 720.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 40 z 21 października 1922, s. 794.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 11, 215, 399.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 200, 345.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 16 stycznia 1925, s. 22.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 14 grudnia 1925, s. 717.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 5 czerwca 1926, s. 176.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 20 kwietnia 1927, s. 117.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927, s. 145.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927, s. 296.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 34, 166.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928, s. 339.
- ↑ Jarno 2001 ↓, s. 129, 130.
- ↑ a b c d e Kolekcja II ↓, s. 5.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931, s. 9.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 20, 614.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 18 grudnia 1933, s. 301.
- ↑ a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 9.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934, s. 257.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 9, 535.
- ↑ Kolekcja II ↓, s. 2, 3, 8.
- ↑ Smolarski 1970 ↓, s. 430–436.
- ↑ Lokalizator grobów. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. [dostęp 2023-10-13].
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
- ↑ Kolekcja II ↓, s. 2.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 6 stycznia 1923, s. 18.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931, s. 362.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-10-13].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-10-13].
- ↑ M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938, s. 3.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 14 kwietnia 1922, s. 315.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 101.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 19 marca 1931, s. 65.
- ↑ a b c d Kolekcja II ↓, s. 4.
- ↑ Verzeichnis űber jene Angehörigen der Polnischen Legion welche mit dem preuß. Eisernen Kreuz 2. Klasse ausgezichnet wurden. [w:] sygn. I.120.1.383, s. 23, 24 [on-line]. Centralne Archiwum Wojskowe. [dostęp 2022-08-15].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Smolarski Władysław. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.59-5040 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-10-10].
- Smolarski Władysław. [w:] Kolekcja akt żołnierzy zarejestrowanych w rejonowych komendach uzupełnień, sygn. II.56.8005 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-10-13].
- Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum Nowodworskiego czyli Św. Anny w Krakowie za rok szkolny 1907. Kraków: Nakładem Funduszu Naukowego, 1907.
- Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum Nowodworskiego czyli Św. Anny w Krakowie za rok szkolny 1913. Kraków: Nakładem Funduszu Naukowego, 1913.
- Lista strat Legionu Polskiego od 1 maja do 1 lipca 1915. Piotrków: Centralny Oddział Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1915-08-01.
- Lista strat Legionu Polskiego od lipca do października 1915. Piotrków: Centralny Oddział Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1915-10-01.
- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 roku). Warszawa: Sztab Główny, 1931.
- Witold Jarno: Okręg Korpusu Wojska Polskiego nr IV Łódź 1918-1939. Łódź: Wydawnictwo „Ibidem”, 2001. ISBN 83-88679-10-4.
- Marian Koral. płk dypl. w st. spocz. Władysław Smolarski. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (73), 1975. Warszawa: Wojskowy Instytut Historyczny.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Władysław Smolarski. O 17 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty w kampanii 1939 r. Uwagi i sprostowania dotyczące książki Ludwika Głowackiego (...). „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 2 (53), 1970. Warszawa: Wojskowy Instytut Historyczny.
- Piotr Stawecki: Oficerowie dyplomowani wojska Drugiej Rzeczypospolitej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997. ISBN 83-04-04390-4.