Grzegorz IX – Wikipedia, wolna encyklopedia
Ugolino Conti di Segni | ||
Papież Biskup Rzymu | ||
![]() Miniatura przedstawiająca Grzegorza IX z manuskryptu z ok. 1270 | ||
| ||
Kraj działania | ||
---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 1160–1170 | |
Data i miejsce śmierci | 22 sierpnia 1241 | |
Miejsce pochówku | ||
Papież | ||
Okres sprawowania | 19 marca 1227 – 22 sierpnia 1241 | |
Wyznanie | ||
Kościół | ||
Diakonat | najpóźniej 19 grudnia 1198 | |
Prezbiterat | między 27 a 30 maja 1206 | |
Nominacja biskupia | krótko przed 8 czerwca 1206 | |
Sakra biskupia | krótko przed 8 czerwca 1206 | |
Kreacja kardynalska | 19 grudnia 1198 | |
Kościół tytularny | S. Eustachio (19 grudnia 1198) | |
Pontyfikat | 19 marca 1227 |
Konsekrator | nieznany | ||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Grzegorz IX (łac. Gregorius IX, właśc. Ugolino di Conti di Segni; ur. pomiędzy 1160, a 1170[1] w Anagni, zm. 22 sierpnia 1241 w Rzymie[2]) – papież w okresie od 19 marca 1227 do 22 sierpnia 1241[3].
Następca Honoriusza III, całkowicie odziedziczył tradycje jakie pozostawili po sobie Grzegorz VII i jego stryj[3] Innocenty III. W pełni kontynuował ich politykę papieskiej przewagi. Przypominał stryja, jeśli chodzi o biegłą znajomość prawa, sprawność w prowadzeniu dyplomacji i bezkompromisowość.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wczesne życie
[edytuj | edytuj kod]Studiował w Paryżu i Bolonii[2]. W grudniu 1198 został kardynałem-diakonem Sant’Eustachio, w maju 1206 kardynałem prezbiterem S. Marco, a w czerwcu tego samego roku kardynałem-biskupem Ostia e Velletri[3][4]. W 1217 został protektorem zakonu franciszkanów w Kurii Rzymskiej. W latach 1207–1209 był legatem papieskim w Niemczech i Francji, a 1217–1219 i 1221 w północnych Włoszech[2].
Pontyfikat
[edytuj | edytuj kod]Wybrano go na papieża w dniu 19 marca 1227 roku.
Jako papież był zdecydowanym zwolennikiem wypraw krzyżowych[2]. Prowadził walkę z cesarzem Fryderykiem II, którego w 1227 ekskomunikował za zwłokę w podjęciu ślubowanej krucjaty[2]. W czasie wyprawy Fryderyka do Palestyny (1228–1229) Grzegorz zajął część Królestwa Sycylii i Neapolu, jednak wracający z wyprawy cesarz rozbił wojska papieskie. Te niepowodzenia skłoniły Grzegorza do zawarcia pokoju w Ceprano (23 lipca 1230) i zdjęcia ekskomuniki z cesarza[2]. W czasie rozejmu, cesarz pomógł papieżowi, gdy w latach 1232 i 1234 musiał stoczyć ostre walki z ludem rzymskim i uciec z miasta[2]. W zamian za to papież pośredniczył pomiędzy cesarzem a miastami longobardzkimi i ekskomunikował syna Fryderyka, Henryka VII[2]. Pokój ten został jednak zerwany kilka lat później[3]. Gdy Fryderyk II, po zwycięskiej kampanii w Lombardii (1236–1237), usiłował narzucić swe zwierzchnictwo Państwu Kościelnemu, Grzegorz sprzymierzył się z miastami włoskimi i wznowił wojnę z Fryderykiem[2]. Najazd Fryderyka II na Sardynię, lenno papieskie, spowodował odnowienie ekskomuniki (20 marca 1239) i nową wojnę[2]. Zwołał na 1241 sobór, który miał potępić cesarza; Fryderyk nie dopuścił jednak do Rzymu delegatów zmierzających na sobór i, po bitwie morskiej, wziął ich do niewoli (3 maja u wybrzeży Elby[2]). Na przełomie kwietnia i maja, Rzym został odcięty od świata i otoczony[2]. Nie wytrzymując trudnej sytuacji i sierpniowych upałów, Grzegorz IX zmarł[2].
Bliski przyjaciel św. Franciszka z Asyżu i protektor franciszkanów oraz dominikanów, w 1228 kanonizował Franciszka, a w 1234 Dominika Guzmana[3]. Ustalił reguły dla klarysek – żeńskiej gałęzi zakonu franciszkanów[3]. W 1230 polecił skompilować Dekrety, zbiór prawa kanonicznego oparty na decyzjach soborowych i listach papieskich, promulgowany w 1234, pozostał do 1918 roku najważniejszym źródłem katolickiego prawa kościelnego[2]. Popierał misje franciszkanów i dominikanów we wschodniej Europie oraz działalność zakonu krzyżackiego (w 1234 zatwierdził na ich rzecz nadania Konrada mazowieckiego)[2]. Był także autorem dzieł teologicznych.
Bezkompromisowo walczył z heretykami. W bulli Excomunicamus et anathematisamus z lutego 1231 roku zatwierdził zwyczaj stosowania kary śmierci w stosunku do „doskonałych”, czyli przywódców katarskich[2]. Kilka miesięcy później wprowadził oficjalnie urząd „inkwizytorów heretyckiej przewrotności” (inquisitores haereticae pravitatis), formalnie dając początek papieskiej inkwizycji. Z jego dekretów i bulli wynika, że jednym z celów powołania inkwizycji, oprócz skutecznego zwalczania herezji, było także niedopuszczenie do karania za nią osób niewinnych[a]. W 1239 roku potępił „księgi Talmudu jako zawierające wszelkiego rodzaju obelgi i bluźnierstwa przeciwko nauce chrześcijańskiej”. Nakazał spalić owe księgi, by nie „roiło się od wielu strasznych herezji”. Był także autorem dokumentu Vox in Rama, skierowanego do Konrada z Marburga, w którym łączył praktyki heretyckie z kultem szatana i demonów[5].
19 marca 1238 roku wydał bullę, w której książę szczeciński Bogusław I jest tytułowany księciem Kaszub (bulla potwierdzała nadanie przez księcia Bogusława posiadłości koło Stargardu na rzecz zakonu joannitów). Jest to pierwsza w historii wzmianka o Kaszubach.
Kardynałowie mianowani przez Grzegorza IX
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Np. w 1239 pozbawił urzędu północnofrancuskiego inkwizytora Roberta le Bougre, oskarżonego o nadużycia.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Starsze opracowania (np. The Catholic Encyclopedia z 1913 roku) podają, że Grzegorz IX urodził się około roku 1145, a więc w chwili wyboru miał już ponad 80 lat, a umierając zbliżał się do setki, jednak w świetle nowszych badań datę jego urodzin przesuwa się w okolice roku 1170 (Maleczek, s. 128 przyp. 19). Kazimierz Dopierała podaje datę pośrednią: ok. 1155.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p John N.D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997. ISBN 83-06-02633-0.
- ↑ a b c d e f Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996. ISBN 83-7006-437-X.
- ↑ Werner Maleczek , Zwischen lokaler Verankerung und universalem Horizont. Das Kardinalskollegium unter Innocenz. III,, [w:] A. Sommerlechner (red.), Innocenzo III. Urbs et Orbis Atti del Congresso internazionale, Roma, 9-15 settembre 1998 a cura di A. Sommerlechner, t. I, Rzym 2003 .
- ↑ Edward Peters, Alan Charles Kors: Witchcraft in Europe, 400-1700: A Documentary History. Filadelfia: Uniwersity of Pennsylvania Press, 2001, s. 114–115. ISBN 978-08122-1751-3.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Pope Gregory IX. Catholic Encyclopedia. [dostęp 2012-12-18]. (ang.).
- SEGNI, Ugolino dei conti di (ca. 1170–1241). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2012-12-18]. (ang.).
- K. Dopierała „Księga papieży”, Wyd. Pallotinum, Poznań 1996
- Peter de Rosa „Namiestnicy Chrystusa. Ciemna strona papiestwa”
- Agostino Paravicini Bagliani, Cardinali di Curia e „familae” cardinalizia dal 1227 al 1254, Padwa 1972
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Dokumenty archiwalne z czasów pontyfikatu Grzegorza IX. dziedzictwo.polska.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-08-11)].
- Grzegorz IX – dokumenty w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000122829117, 0000000083374657
- VIAF: 51665760, 91013639
- ULAN: 500332924
- LCCN: n84101535, n84101484
- GND: 118541870
- LIBRIS: khw034r320p4mf8
- BnF: 12515574n
- SUDOC: 027526003
- SBN: SBLV245200
- NLA: 35863305, 35776953
- NKC: ola2002153699
- BNE: XX1149996, XX92977
- NTA: 071587780
- BIBSYS: 90932602
- CiNii: DA04460057
- Open Library: OL6255034A
- PLWABN: 9810625524205606
- NUKAT: n98012480
- J9U: 987007262060005171
- PTBNP: 73166
- CANTIC: a10474614
- NSK: 000086487
- CONOR: 222839395
- BNC: 000187615
- ΕΒΕ: 237969
- BLBNB: 000184255