Powiatowa Komenda Uzupełnień Brzeziny w Tomaszowie – Wikipedia, wolna encyklopedia
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | 21 sierpnia 1921 |
Rozformowanie | 1 stycznia 1927 |
Tradycje | |
Rodowód | PKU 30 pp |
Dowódcy | |
Ostatni | ppłk Mikołaj Pełczyński |
Działania zbrojne | |
wojna polsko-bolszewicka | |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Podległość |
Powiatowa Komenda Uzupełnień Brzeziny w Tomaszowie (PKU Brzeziny w Tomaszowie) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu okręgu[1].
Historia komendy
[edytuj | edytuj kod]21 sierpnia 1919 roku na terenie Okręgu Generalnego „Łódź” została utworzona Powiatowa Komenda Uzupełnień 30 pułku piechoty w Brzezinach[2]. Okręg poborowy obejmował powiaty: brzeziński, rawski i skierniewicki[3][2]. Powiat brzeziński został wyłączony z dotychczasowej VIII PKU w Łodzi, natomiast powiaty rawski i skierniewicki z X PKU w Łowiczu[4]. W styczniu 1920 roku PKU 30 pp została przeniesiona z Brzezin do Tomaszowa Mazowieckiego[5][6]. Przez cały okres istnienia komenda miała swoją siedzibę przy ul. św. Tekli 30 (obecnie ul. Norberta Barlickiego)[5].
Z dniem 15 listopada 1921 roku, po wprowadzeniu podziału kraju na dziesięć okręgów wojskowych i wprowadzeniu pokojowej organizacji służby poborowej, PKU 30 pp została przemianowana na Powiatową Komendę Uzupełnień Brzeziny w Tomaszowie i podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi. Okręg poborowy PKU Brzeziny w Tomaszowie obejmował powiat brzeziński, w siedzibie którego rezydował oficer ewidencyjny. Powiaty rawski i skierniewicki zostały podporządkowane PKU Skierniewice[7][8][9][10].
18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[1], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[10]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[7][11]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[12].
Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej[7]. W skład PKU Brzeziny w Tomaszowie wchodziły dwa referaty: I) referat administracji rezerw i II) referat poborowy[7]. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych[13][14][15].
12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty[16].
Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Brzeziny w Tomaszowie normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.[17]
Z dniem 1 stycznia 1927 roku PKU Brzeziny w Tomaszowie została zlikwidowana. Powiat brzeziński został włączony do okręgu poborowego PKU Łódź Powiat[18][19].
Obsada personalna
[edytuj | edytuj kod]- Komendanci
- płk piech. Henryk Koiszewski lub mjr piech. Mikołaj Koiszewski (VIII 1919[20])
- ppłk Michał Tomasiewicz (VIII 1919[21])
- płk Lucjan Ruszczewski (X 1919 – 10 XII 1920[22])
- ppłk Władysław Łokczewski (10 XII 1920 – 15 V 1922[23])
- ppłk piech. Mikołaj Pełczyński (od 15 V 1922[23])
- mjr kanc. Stefan Lityński (p.o. 1 VII[24] – VIII 1925[25] → I referent PKU Piotrków)
- ppłk piech. Mikołaj Pełczyński (do I 1927[26] → dyspozycja dowódcy OK IV)
- I referent
- II referent – urzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Stanisław Chodań (1923 – II 1926 → referent)
- oficer instrukcyjny – por. piech. Kazimierz Dorożyński (do XII 1923[32] → oficer instrukcyjny PKU Łódź Miasto)
- oficer ewidencyjny Brzeziny
- urzędnik wojsk. XI rangi Bruno Kochański (1923)
- por. kanc. Stefan Życki (XII 1924[33] – II 1926 → kierownik II referatu)
- Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w 1926 roku[34]
- kierownik I referatu administracji rezerw – kpt. piech. Józef Hryniewicz (II 1926 – I 1927[35] → kierownik I referatu PKU Łódź Powiat)
- kierownik II referatu poborowego – por. kanc. Stefan Życki
- referent – por. kanc. Stanisław Chodań (II – IX 1926[36] → kierownik II referatu PKU Wilno Miasto)
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
- ↑ a b Jarno 2001 ↓, s. 40.
- ↑ Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 69 z 23 czerwca 1921 roku, zał. nr 2 do pkt 11.
- ↑ Dz. Rozp. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 30 listopada 1918 roku, poz. 144.
- ↑ a b Jarno 2015 ↓, s. 155.
- ↑ Jarno 2001 ↓, s. 41, tu autor wskazał luty 1920 roku.
- ↑ a b c d Jarno 2001 ↓, s. 169.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1461.
- ↑ a b Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1329.
- ↑ a b Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
- ↑ Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
- ↑ Moczyński 1928 ↓, s. 393–394.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7-20.
- ↑ Moczyński 1928 ↓, s. 393, wg autora stanowiska oficerów ewidencyjnych, po krótkotrwałym przydzieleniu ich do władz administracyjnych, zostały zniesione w 1925 roku.
- ↑ Jarno 2001 ↓, s. 169, autor także datuje zniesienie stanowisk oficerów ewidencyjnych na rok 1925, co stoi w sprzeczności z ogłoszoną 4 lutego 1926 roku obsadą służby poborowej na stopie pokojowej.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 1-10.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 21 stycznia 1927 roku, poz. 15.
- ↑ Jarno 2001 ↓, s. 169–170.
- ↑ Jarno 2015 ↓, s. 153, wg autora ustalenie tożsamości pierwszego komendanta wymaga dalszych badań.
- ↑ Jarno 2015 ↓, s. 153.
- ↑ Jarno 2015 ↓, s. 153, 155.
- ↑ a b Jarno 2015 ↓, s. 156.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 66 z 20 czerwca 1925 roku, s. 336, mjr Lityński pełnił służbę w Oddziale Ogólnym Sztabu DOK IV, minister spraw wojskowych powierzył mu pełnienie obowiązków komendanta PKU na okres sześciu miesięcy.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 86 z 26 sierpnia 1925, s. 469.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 22 stycznia 1927 roku, s. 10.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1461, 1555, 1560.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 25 marca 1922 roku, s. 247.
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 102, poz. 123.
- ↑ a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 18 stycznia 1924 roku, s. 23.
- ↑ a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 96 z 25 września 1925 roku, s. 522.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 75 z 6 grudnia 1923 roku, s. 701.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 132 z 20 grudnia 1924 roku, s. 749.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 12.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 22 stycznia 1927 roku, s. 12.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 20 września 1926 roku, s. 311.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Witold Jarno: Okręg Korpusu Wojska Polskiego nr IV Łódź 1918-1939. Łódź: Wydawnictwo „Ibidem”, 2001. ISBN 83-88679-10-4.
- Witold Jarno. Zarys wojskowych dziejów Tomasza Mazowieckiego w latach II Rzeczypospolitej. „Przegląd Nauk Historycznych”. 2, 2015. Instytut Historii Uniwersytetu Łódzkiego. ISSN 1644-857X.
- Henryk Moczyński: Służba poborowa. W: Dziesięciolecie Odrodzenia Polskiej Siły Zbrojnej 1918–1928. Henryk Stanisław Mościcki (red.) Włodzimierz Dzwonkowski (red.) Tadeusz Bałaban (red.). Warszawa: Tadeusz Złotnicki, 1928, s. 391–394.