Antarktika haqqında konvensiya — Vikipediya
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Emblem_of_the_Antarctic_Treaty.svg/220px-Emblem_of_the_Antarctic_Treaty.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/The_Soviet_Union_1971_CPA_4010_stamp_%28Threaty_Emblem_%28Map_of_Antarctica%29_and_a_Russian_Antarctic_Station%29.png/220px-The_Soviet_Union_1971_CPA_4010_stamp_%28Threaty_Emblem_%28Map_of_Antarctica%29_and_a_Russian_Antarctic_Station%29.png)
Antarktika haqqında konvensiya və ya Antarktika haqqında beynəlxalq müqavilə[1] — Antarktida ərazisinin demilitarizasiyasını, onun dinc məqsədlər üçün və nüvə silahından azad zona olmasını nəzərdə tutan müqavilə. 1 dekabr 1959-cu ildə Vaşinqtonda imzalanmış və 23 iyun 1961-ci ildə ilk 12 dövlətin ratifikasiyasından sonra qüvvəyə minmişdir. Müqavilənən əsas məqsədi — Antarktidanın bütün bəşəriyyətin istifadəsi üçün imkan yaratmaqdır. Həmçinin elmi tədqiqatlar və beynəlxalq əməkdaşlıq üçün azad mühit yaratmaqdır. İstənilən nüvə sınaqlarının keçirilməsi və radioaktiv materialların basdırılması qadağandır. Hazırda müqaviləni imzalayan dövlətlərin sayı 50-dir.
Məqsədlər
[redaktə | mənbəni redaktə et]Konvensiyanın əsas məqsədi Antarktidadan bütün bəşəriyyətin maraqlarına uyğun istifadəsini təmin etməkdir. Həmçinin elmi tədqiqat azadlığını təmin edir və beynəlxalq əməkdaşlığı inkişaf etdirir. Antarktidada hər hansı bir nüvə partlaması və ora radioaktiv materialların atılması qadağandır. 1982-ci ildə, Antarktika konvebsiyası sisteminin bir hissəsi və IX maddəsinin icrası olaraq Antarktika dəniz canlı resurslarının qorunması konvensiyası (CCAMLR) qüvvəyə mindi.[2] Bu Konvensiyanın müddəalarının praktik olaraq tətbiqi Avstraliyanın Tasmaniya adasındakı Hobart şəhərində yerləşən CCAMLR Komissiyası tərəfindən tənzimlənir.
Razılaşmaya gələn tərəflərin klasifikasiyası
[redaktə | mənbəni redaktə et]2010-cu ilin yanvar ayından etibarən, 46 dövlət müqavilənin tərəfdarıdır, bunlardan 28-i məşvərətçi tərəflərdir. Müqavilə ilə əlaqəli, mütəxəssislər üç qrup ölkəni ayırd edirlər:
- İmzalanmadan əvvəl ərazi iddiası olanlar — bunlar Avstraliya, Argentina, Böyük Britaniya, Yeni Zelandiya, Norveç, Fransa və Çilidir.
- Bu cür iddia etmək hüququnu saxlayanlar Peru, Rusiya, ABŞ və Cənubi Afrikadır.
- Rəsmi ərazi iddiaları olmayanlar Belçika, Bolqarıstan, Braziliya, Almaniya, Hindistan, İtaliya, Çin, Pakistan, Polşa, Rumıniya, Ukrayna, Uruqvay, Çex Respublikası, İsveç, Ekvador, Cənubi Koreya və Yaponiyadır.
Konvensiyada iştirak edən ölkələr
[redaktə | mənbəni redaktə et]İlkin iştirakçılar qalın qrafiklə verilib.
Ölkə | Məsləhətçilər | Qüvvəyə minmə tarixi |
---|---|---|
![]() | Hə | 23 iyun 1961 |
![]() | 25 avqust 1987 | |
![]() | Hə | 23 iyun 1961 |
![]() | 19 iyul 2006 | |
![]() | Hə | 23 iyun 1961 |
![]() | Hə | 11 sentyabr 1978 |
![]() | Hə | 16 may 1975 |
![]() | Hə | 23 iyun 1961 |
![]() | 24 mart 1999 | |
![]() | 27 yanvar 1984 | |
![]() | 31 iyul 1991 | |
![]() | Hə | 5 fevral 1979 |
![]() | 8 yanvar 1987 | |
![]() | 20 may 1965 | |
![]() | Hə | 19 avqust 1983 |
![]() | 13 oktyabr 2015 | |
![]() | Hə | 31 mart 1982 |
![]() | Hə | 18 mart 1981 |
![]() | 27 yanvar 2015 | |
![]() | Hə | 4 may 1988 |
![]() | Hə | 8 июня 1983 |
![]() | 31 yanvar 1989 | |
![]() | 21 yanvar 1987 | |
![]() | 16 avqust 1984 | |
![]() | 31 oktyabr 2011 | |
![]() | 30 may 2008 | |
![]() | 23 марта 2015 | |
![]() | Hə | 30 mart 1967 |
![]() | Hə | 23 июня 1961 |
![]() | Hə | 23 июня 1961 |
![]() | 1 mart 2012 | |
![]() | 16 sentyabr 1975 | |
![]() | Hə | 10 aprel 1981 |
![]() | Hə | 23 iyun 1961 |
![]() | 29 yanvar 2010 | |
![]() | Hə | 28 yanvar 1986 |
![]() | Hə | 23 iyun 1961 |
![]() | 15 sentyabr 1971 | |
![]() | 1 yanvar 1993 | |
![]() | Hə | 23 iyun 1961 |
![]() | 24 yanvar 2006 | |
![]() | Hə | 28 oktyabr 1992 |
![]() | Hə | 11 yanvar 1980 |
![]() | Hə | 15 мая 1984 |
![]() | Hə | 23 iyun 1961 |
![]() | Hə | 14 iyun 1962 |
![]() | Hə | 23 iyun 1961 |
![]() | 24 aprel 1984 | |
![]() | Hə | 21 yanvar 1987 |
![]() | Hə | 15 sentyabr 1987 |
![]() | 17 may 2001 | |
![]() | Hə | 23 iyun 1961 |
![]() | Hə | 23 iyun 1961 |
Həmçinin bax
[redaktə | mənbəni redaktə et]Antarktidaya Dair Konvensiya Katibliyi
İstinadlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]- ↑ Нүвә силаһы сахланылмајан зона // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. VII ҹилд: Мисир—Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1983. С. 310.
- ↑ "Конвенция АНТКОМ (полный текст)". 2015-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-02.
- ↑ "Parties". 2009-04-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-02.