Kamionka (powiat lubartowski) – Wikipedia, wolna encyklopedia
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
![]() Zabytkowa plebania | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | |||||
Prawa miejskie | ok. 1450-1870 i od 2021 | ||||
Burmistrz | Karol Ługowski | ||||
Powierzchnia | 5,89[1] km² | ||||
Populacja (2022) • liczba ludności • gęstość | |||||
Strefa numeracyjna | 81 | ||||
Kod pocztowy | 21-132[2] | ||||
Tablice rejestracyjne | LLB | ||||
Położenie na mapie gminy Kamionka ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa lubelskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu lubartowskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) | 0608054 | ||||
SIMC | 0382480 | ||||
Urząd miejski ul. Lubartowska 121-132 Kamionka | |||||
Strona internetowa |
Kamionka – miasto w Polsce, położone w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, na Wysoczyźnie Lubartowskiej, nad strugą Parysówką[3]. Siedziba miejsko-wiejskiej gminy Kamionka. Leży w historycznej Małopolsce, w ziemi lubelskiej[4].
Prywatne miasto szlacheckie, lokowane ok. 1450–1458[5]. W drugiej połowie XVI wieku Kamionka leżała w powiecie lubelskim, w województwie lubelskim[6]. Prawa miejskie utraciła 13 stycznia 1870 r.[7]. Miejscowość uzyskała ponownie status miasta 1 stycznia 2021 r.[8].
1874–1954 siedziba gminy Kamionka[9][10][11], 1954–1972 gromady Kamionka[12], a od 1973 ponownie gminy Kamionka[13]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa lubelskiego.
SIMC | Nazwa | Od 2021 |
---|---|---|
0382496 | Grabowy Las | część wsi Ciemno |
0382504 | Kokosz | część wsi Kierzkówka-Kolonia |
0382510 | Krzywy Dąb | część wsi Ciemno |
0382527 | Laski | przysiółek wsi Ciemno |
0382533 | Nowy Skrobów | część wsi Siedliska |
0382540 | Ostrów | część wsi Samoklęski |
0382579 | Polny Młyn | część wsi Kierzkówka |
0382585 | Stare Pole | część wsi Kozłówka |
Historia
[edytuj | edytuj kod]Najstarsza zachowana wzmianka o mieście Camon’ka pochodzi z 1415 roku.
W 1450 r. Jan z Oleśnicy za zgodą króla Kazimierza IV Jagiellończyka przekształcił system prawny miasta z prawa polskiego na niemieckie, co bardzo poprawiło sytuację ekonomiczną i prawną mieszkańców.
W 1656 r. Kamionka została splądrowana i spalona przez wojska szwedzkie. Wtedy straciła m.in. dawne przywileje królewskie. Jacek Michałowski – ówczesny właściciel, starosta krzepicki, przywilejem Jana II Kazimierza z 1659 r. przywrócił miastu prawo magdeburskie. Nękające miasteczko epidemie zdziesiątkowały ludność, a pożary w 1806 i 1845 r. zniszczyły jego zabudowania. Powstanie styczniowe było dla miasta wielkim ciosem: wielu mieszkańców zginęło w bitwach i potyczkach, wielu innych aresztowano i wywieziono na Syberię.
13 stycznia 1870 r. pozbawiono Kamionkę praw miejskich[16]. Otrzymała status osady i stała się siedzibą gminy.
27 stycznia 2020 roku, Radni Rady Gminy Kamionka podjęli uchwałę w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych, w przedmiocie odzyskania praw miejskich przez Kamionkę, które zakończyły się 16 marca 2020. 72,04% głosujących opowiedziało się za odzyskaniem praw miejskich, 12,73% przeciw, 14,60% wstrzymało się od głosu, 0,63% głosów nieważnych[17]. Kamionka uzyskała ponownie status miasta 1 stycznia 2021 r.[8]
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]- Kościół parafialny pod wezwaniem św. św. Piotra i Pawła – murowany kościół wzniesiony pod koniec XV w. lub początku XVI, najstarszy w powiecie lubartowskim, należy do najstarszych w województwie lubelskim. Zachował swoją gotycką bryłę, przez co na Lubelszczyźnie jest unikatem.
- Kaplica grobowa rodziny Weyssenhoffów z 1848, miejsce pochówku m.in. zasłużonego dla Polski gen. Jana Weyssenhoffa, uczestnika insurekcji kościuszkowskiej, wojen napoleońskich i powstania listopadowego; adiutant gen. Jana Henryka Dąbrowskiego.
- Zabytkowe domy mieszkalne i budynki gospodarskie
- Cmentarz rzymskokatolicki: kaplica grobowa rodziny Zamoyskich z lat 1890–1893 oraz zabytkowe nagrobki
- Cmentarz żydowski
- Kościół pw. św. św. Piotra i Pawła
- Kaplica grobowa Zamoyskich na cmentarzu parafialnym (1890-93)
- Kaplica grobowa rodziny Weyssenhoffów
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2022 roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 7 grudnia 2022 [dostęp 2022-12-08] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 417 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ Hydroportal. wody.isok.gov.pl. [dostęp 2023-10-21]. (pol.).
- ↑ Księga sądowa miasta Kamionki w ziemi lubelskiej 1481-1559, oprac. Anna Sochacka i Grzegorz Jawor. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2009. ISBN 978-83-227-2924-3.
- ↑ Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 157.
- ↑ Województwo lubelskie w drugiej połowie XVI wieku, Warszawa 1966, mapa.
- ↑ Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13) stycznia 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 465).
- ↑ a b (Dz.U. z 2020 r. poz. 1332) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2020 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy.
- ↑ Skorowidz Królestwa Polskiego, czyli Spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków, kolonii i wszystkich nomenklatur w guberniach Królestwa Polskiego, z wykazaniem: gubernii, powiatu, gminy, parafii, sądu pokoju lub gminnego, oraz najbliższej stacyi pocztowej, wraz z oddzielnym spisem gmin podług najświeższej ich liczby i nazwy ułożony, wykazujący: odległość każdej danej gminy od miasta powiatowego i sądu swojego gminnego; czy i jakie znajdują się w gminie zakłady fabryczne lub przemysłowe, szkoły itp. oraz ludność każdej gminy, obejmujący także podział sądownictwa krajowego świeżo urządzonego. T. 2.
- ↑ Powiat lubartowski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 381 .
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom IV – Województwo Lubelskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.
- ↑ Uchwała Nr 11 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu lubartowskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 23 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 15, Poz. 64).
- ↑ Uchwała Nr XXI/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie lubelskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 20 grudnia 1972, Nr 12, Poz. 239).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 1 stycznia 2023
- ↑ Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 471).
- ↑ Gmina Kamionka , Wyniki konsultacji społecznych w sprawie nadania praw miejskich dla miejscowości Kamionka [online], Gmina Kamionka [dostęp 2020-03-22] (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Kamionka (19), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 778 .
- Oficjalna strona gminy Kamionka. kamionka.lubelskie.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-19)].
- Muzeum Zamojskich w Kozłówce. muzeumkozlowka.lublin.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-07-25)].
- Cmentarz żydowski. izrael.badacz.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-07-20)].