Cegłów – Wikipedia, wolna encyklopedia
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||
![]() Kościół katolicki pw. św. Jana Chrzciciela w Cegłowie | |||
| |||
Państwo | |||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | |||
Gmina | |||
Prawa miejskie | 1621–1870, 2022 | ||
Burmistrz | Marcin Uchman | ||
Powierzchnia | 7,67[1] km² | ||
Populacja (2022) • liczba ludności • gęstość | |||
Strefa numeracyjna | 25 | ||
Kod pocztowy | 05-319[2] | ||
Tablice rejestracyjne | WM | ||
Położenie na mapie gminy Cegłów ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu mińskiego ![]() | |||
![]() | |||
TERC (TERYT) | 1412044[3] | ||
SIMC | 0668956[3] | ||
Strona internetowa |
Cegłów – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Cegłów[3][4]. Leży nad rzeką Mienią, w oddaleniu 55 km od Warszawy oraz 42 km od Siedlec. Siedziba gminy Cegłów.
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Cegłów leży w prawobrzeżnej części dawnej ziemi czerskiej na historycznym Mazowszu[5], w pierwszej połowie XVI wieku położony był w powiecie czerskim w województwie mazowieckim[6]. Położony jest około 5 km na południe od drogi krajowej nr 92 oraz około 8 km od wjazdu na autostradę A2 (na węźle Ryczołek). W mieście znajduje się również przystanek kolejowy na linii kolejowej nr 2 Warszawa Zachodnia – Terespol.
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/O%C5%82tarz_Lazarusa_w_Ceg%C5%82owie.jpg/220px-O%C5%82tarz_Lazarusa_w_Ceg%C5%82owie.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_katolicki_w_Ceg%C5%82owie_wewn%C4%85trz.jpg/220px-Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_katolicki_w_Ceg%C5%82owie_wewn%C4%85trz.jpg)
Pierwotna nazwa miejscowości brzmiała Cebrowo i wymieniana jest w dokumentach do I poł. XVI w. Zamieszkująca ją ludność zajmowała się m.in. produkcją cegieł, co stało się źródłem obecnej nazwy Cegłowa[7]. O tym że miejscowość wzbogaciła się na tym, świadczy zabytkowy kościół rzymskokatolicki z 1525. Należała ona do dóbr, którymi książęta mazowieccy uposażyli kościół augustianów w Warszawie, później zaś kapitułę kolegiacką św. Jana Chrzciciela w Warszawie.
W 1621 miejscowości zostały nadane prawa miejskie przez Zygmunta III Wazę. Po upadku powstania styczniowego, w 1869 Cegłów prawa te utracił. Miasto rządowe Królestwa Kongresowego w 1827 położone było w powiecie siennickim, obwodzie stanisławowskim województwa mazowieckiego[8].
Na początku XX wieku Cegłów stał się drugim po Płocku ośrodkiem ruchu religijnego mariawitów.
1 stycznia 1992 do Cegłowa przyłączono wieś Cisie[9]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa siedleckiego. W wyniku reformy administracyjnej, od 1999 znajduje się w powiecie mińskim, województwie mazowieckim.
1 stycznia 2022 miejscowość odzyskała prawa miejskie[10].
Architektura
[edytuj | edytuj kod]Zabytki
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/130413_Altar_of_Saint_John_the_Baptist_church_in_Ceg%C5%82%C3%B3w_-_10.jpg/220px-130413_Altar_of_Saint_John_the_Baptist_church_in_Ceg%C5%82%C3%B3w_-_10.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/A_plaque_commemorating_the_work_of_Mother_Koz%C5%82owskiej_and_Fr_Boleslaw_Wiechowskiego_-_01.jpg/220px-A_plaque_commemorating_the_work_of_Mother_Koz%C5%82owskiej_and_Fr_Boleslaw_Wiechowskiego_-_01.jpg)
- Kościół rzymskokatolicki św. Jana Chrzciciela i św. Andrzeja Apostoła – kościół gotycki z 2 ćw. XVI wieku nawiązujący kształtem do późnogotyckich kościołów z charakterystycznymi kolistymi skarpami będącymi rodzimym elementem architektury mazowieckich i kujawskich kościołów wieku XVI. W latach 1603–1629 rozbudowany w stylu późnorenesansowym, co widoczne jest na sklepieniu zakrystii z kominkiem, szczycie wschodnim prezbiterium, portalach. W XVIII wieku zbudowano obok dzwonnicę. W XIX wieku wprowadzono we wnętrzu drewniane podpory. Wewnątrz tryptyk z 1510 r. z cennymi rzeźbami, które wykonał mistrz Lazarus, w stylu Wita Stwosza – ołtarz ten przeniesiony tu został z kolegiaty (dziś archikatedry) św. Jana w Warszawie. Na wschodniej ścianie prezbiterium tablica epitafijna kanonika warszawskiego Wojciecha Oczko, słynnego lekarza królów Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy
.
- Kościół mariawicki św. Jana Chrzciciela – zbudowany w stylu neogotyckim w I dekadzie XX w., jest najwyższą budowlą w mieście i siedzibą miejscowej parafii. W latach 1986–1992 pełnił funkcje katedralne – był główną świątynią diecezji lubelsko-podlaskiej.
- Pomnik Niepodległości – znajdujący się w centralnej części rynku pomnik został wzniesiony w celu upamiętnienia odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918. Ma kształt trójbocznego obelisku, zwieńczonego kulą, z której wzbija się orzeł w koronie, zwrócony w stronę Warszawy. Uroczyste odsłonięcie pomnika nastąpiło 10 maja 1934 r. Orzeł nigdy nie utracił swej korony, także w okresie PRL[11].
Turystyka
[edytuj | edytuj kod]Przez teren Cegłowa przebiegają dwa szlaki turystyczne PTTK[12]: niebieski (m.in. przez rezerwat przyrody Rudka Sanatoryjna) i zielony (m.in. przez rezerwat przyrody Jedlina), a także szlak rowerowy VeloMazovia[13]. Z Cegłowem związane są dwa produkty regionalne wpisane na listę produktów tradycyjnych: Sójka Mazowiecka oraz Kozi Ser Twarogowy z Cegłowa[14].
Oświata i nauka
[edytuj | edytuj kod]Znajduje się tu przedszkole i szkoła podstawowa wchodzące w skład Zespołu Szkolnego w Cegłowie[15]. W marcu 2009 zostało przeprowadzone referendum mające na celu wybór patrona zespołu. Mieszkańcy wybrali propozycję nazwania szkoły imieniem Bohaterskich Harcerzy Cegłowa[16]. W 2010 szkoła została odznaczona złotym krzyżem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej[17].
Religia
[edytuj | edytuj kod]- Parafia św. Jana Chrzciciela i św. Andrzeja Apostoła (w dekanacie mińskim – Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, diecezji warszawsko-praskiej)
- Parafia św. Jana Chrzciciela (w diecezji lubelsko-podlaskiej)
- Kościół św. Jana Chrzciciela
- Cmentarz
- Diaspora pozostająca pod opieką parafii w Goździe (w kustodii warszawskiej). Społeczność Kościoła Katolickiego Mariawitów z Cegłowa odprawia adorację ubłagania 24. dnia każdego miesiąca[20].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Parafia rzymskokatolicka w Cegłowie
- Parafia starokatolicka mariawitów w Cegłowie
- Cmentarz mariawicki w Cegłowie
- Cegłów (powiat grodziski)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2022 roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 7 grudnia 2022 [dostęp 2022-12-08] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 137 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT.
- ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ Lokalne wzory kultury politycznej. Szkice ogólne i opracowania monograficzne. Jacek Kurczewski (red.). Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2007, s. 192. ISBN 978-83-7436-129-3. [dostęp 2023-01-02]. Cytat: Pierwsze zapiski w dokumentach wzmiankowały o Cegłowie zawsze w kontekście jego położenia na prawobrzeżnej części ziemi czerskiej, siedziby książąt mazowieckich. (pol.).
- ↑ Marta Piber-Zbieranowska. Księstwo Mazowieckie u progu inkorporacji. Charakterystyka obszaru około 1526 r. (część południowa). „Studia Geohistorica”. nr 9, s. 109, 2021. Warszawa: Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk. ISSN 2300-2875. [dostęp 2023-01-02]. Cytat: […] powiat czerski (część prawobrzeżna): Cebrowo (potem: Cegłowo) […]. (pol.).
- ↑ Marian Benko , Cegłów – renesansowe miasteczko mazowieckie i jego zagadnienia konserwatorskie, „Ochrona Zabytków” (2), 1955, s. 89–101, ISSN 0029-8247 [dostęp 2020-06-13] (pol.).
- ↑ Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 61.
- ↑ M.P. z 1991 r. nr 46, poz. 327
- ↑ Na mapie Polski może pojawić się dziesięć nowych miast. Oto lista [online], TVN24 Biznes [dostęp 2021-08-03] (pol.).
- ↑ Gminna Biblioteka Publiczna w Cegłowie. [dostęp 2008-07-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-12-25)].
- ↑ Cegłów. pttk.pl. [dostęp 2022-05-14].
- ↑ Jesteśmy na rowerowym szlaku. minskmaz.com, 2021-12-14. [dostęp 2022-05-14].
- ↑ Produkty regionalne. ceglow.pl. [dostęp 2022-05-14].
- ↑ Statut [online], Zespół Szkolny w Cegłowie [dostęp 2020-06-13] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-13] (pol.).
- ↑ Protokół z XXVII sesji Rady Gminy w dniu 23.04.2009 r. pod przewodnictwem Pani Teodory Wójcik – Przewodniczącej Rady Gminy w Cegłowie [online] [dostęp 2020-06-13] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-13] .
- ↑ Historia [online], Zespół Szkolny w Cegłowie [dostęp 2020-06-13] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-13] (pol.).
- ↑ Opieka nad grobem Augusta Hallera. sphaller.szkolnastrona.pl. [dostęp 2022-09-07].
- ↑ Pamięć o Auguście Hallerze. sphaller.szkolnastrona.pl. [dostęp 2022-09-07].
- ↑ Kalendarz Mariawicki na rok 2022 (Felicjanów).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Gajowniczek Z.T. 1999. Na tropach tajemnic historii Cegłowa i okolic.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Strona internetowa o miejscowości Cegłów. [dostęp 2007-08-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-02-25)].
- Cegłów (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 530 .