Pomorze (prowincja) – Wikipedia, wolna encyklopedia
prowincja | |||||
1816–1945 | |||||
| |||||
Hymn: Pommernlied (Pieśń Pomorza) | |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Siedziba | |||||
Data powstania | 1816 | ||||
Data likwidacji | 1945 | ||||
Powierzchnia | 38 401 km² | ||||
Populacja (1939) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość | 62,63 osób/km² | ||||
Położenie na mapie![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Provinz_Pommern_1905.png/290px-Provinz_Pommern_1905.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Pommern_1913.svg/290px-Pommern_1913.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Pomerania_counties_1939_map.svg/290px-Pomerania_counties_1939_map.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/NS_administrative_Gliederung_1944.png/290px-NS_administrative_Gliederung_1944.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/1311_Urz%C4%85d_Miejski_Szczecin_ZS.jpg/220px-1311_Urz%C4%85d_Miejski_Szczecin_ZS.jpg)
Prowincja Pomorze (niem. Provinz Pommern) – prowincja państwa pruskiego, a potem zjednoczonych w XIX w. Niemiec (do 1945 r.). Stolicą prowincji był Szczecin, a przejściowo w okresie 1808–1814 Stargard[1]. W 1939 roku prowincja miała powierzchnię 38 401 km² i liczyła 2 405 021 mieszkańców.
Numery rejestracyjne samochodów zarejestrowanych w prowincji zaczynały się od „I H”.
Zmiany terytorialne
[edytuj | edytuj kod]W wyniku traktatu wersalskiego niewielki fragment powiatów: bytowskiego, lęborskiego i słupskiego (w sumie około 6 km²) został przekazany Polsce. W roku 1932 rejencja stralsundzka została przyłączona do rejencji szczecińskiej, a w roku 1938 (po likwidacji prowincji Marchia Graniczna) powstała nowa, trzecia (obok szczecińskiej i koszalińskiej), rejencja pilska (Regierungsbezirk Grenzmark Posen-Westpreußen) z siedzibą władz w Pile. Po II wojnie światowej większa, wschodnia część prowincji przypadła Polsce, część zachodnia (Pomorze Przednie) przypadła Niemcom i obecnie wchodzi w skład kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie.
Podział administracyjny Pomorza (do 1920 roku)
[edytuj | edytuj kod]Stolica: Szczecin
- rejencja szczecińska (Regierungsbezirk Stettin)
- rejencja koszalińska (Regierungsbezirk Köslin)
- rejencja strzałowiecka (Regierungsbezirk Stralsund)
Szczegółowe podziały administracyjne rejencji znajdują się w poszczególnych opisach tych rejencji.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]W 1905 roku Prowincja Pomorze obejmowała powierzchnię 30 120 km² i miała 1 684 326 mieszkańców, z których 1 616 550 stanowili protestanci, 50 206 katolicy, 9960 Żydzi[2].
W 1900 roku przy granicy z prowincją Prusy Zachodnie mieszkały 14 162 osoby z ojczystym językiem kaszubskim, oraz w rejonie jezior Łebsko i Gardno ogółem 310 osób posługujących się tym językiem[2].
Nadprezydenci Pomorza
[edytuj | edytuj kod]Lata urzędowania | Nadprezydent | Lata życia |
---|---|---|
1815–1816 | Karl Heinrich Ludwig Freiherr von Ingersleben | 1753 – 1831 |
1816–1831 | Johann August Sack | 1764 – 1831 |
1831–1835 | Moritz Haubold Freiherr von Schönberg | 1770 – ? |
1835–1852 | Wilhelm Friedrich Fürchtegott von Bonin | 1786 – 1852 |
1852–1866 | Ernst Karl Friedrich Wilhelm Adolf Freiherr Senfft von Pilsach | 1795 – 1882 |
1867–1882 | Ferdinand Karl Wilhelm August Freiherr von Münchhausen | 1810 – 1882 |
1883–1891 | Ulrich von Behr-Negendank | 1826 – 1902 |
1891–1899 | Robert von Puttkamer | 1828 – 1900 |
1900–1911 | Helmuth Freiherr von Maltzahn | 1840 – 1923 |
1911–1917 | Wilhelm Hans August von Waldow | 1856 – 1937 |
1917–1918 | Max Hermann Freiherr von Ziller | 1856 – 1929 |
1918–1919 | Georg Michaelis | 1857 – 1936 |
1919–1930 | Julius Lippmann | 1864 – 1934 |
1930–1933 | Carl von Halfern | 1873 – 1937 |
1933–1945 | Franz Schwede (gauleiter) | 1888 – 1960 |
Wykaz miast 1816–1945 (stan ludności na 1 grudnia 1905)
[edytuj | edytuj kod]1 października 1938 do Pomorza przyłączono 21 miast z Marchii Granicznej Poznańsko-Zachodniopruskiej: Choszczno (Arnswalde), Drawno (Neuwedell) (Unruhstadt) z powiatu choszczeńskiego, Dobiegniew (Woldenberg), Drezdenko (Driesen) i Strzelce Krajeńskie (Friedeberg) z powiatu strzeleckiego, Biały Bór (Baldenburg), Czarne (Hammerstein), Człuchów (Schlochau), Debrzno (Preußisch Friedland) i Lędyczek (Landeck) z powiatu człuchowskiego, Złotów (Flatow) i Krajenka (Krojanke) z powiatu złotowskiego, Wałcz, Jastrowie, Mirosławiec, Człopa i Tuczno z powiatu wałeckiego, Krzyż i Trzcianka z powiatu noteckiego oraz miasto Piła.
Miasta
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Stettin_1917_07_18_Paradeplatz_a.jpg/220px-Stettin_1917_07_18_Paradeplatz_a.jpg)
Populacja największych miast prowincji w latach 1890 i 1925 oraz ich współczesna przynależność państwowa:
miasto | pop. 1890 | pop. 1925 | rejencja | źródło | 2014 | |
---|---|---|---|---|---|---|
1. | Szczecin | 116 228 | 254 466 | szczecińska | [3] | ![]() |
2. | Słupsk | 23 862 | 41 602 | koszalińska | [4] | ![]() |
3. | Strzałów | 27 814 | 39 469 | strzałów | [5] | ![]() |
4. | Stargard | 23 785 | 32 545 | szczecińska | [6] | ![]() |
5. | Kołobrzeg | 16 999 | 30 115 | koszalińska | [7] | ![]() |
6. | Koszalin | 17 810 | 28 812 | koszalińska | [8] | ![]() |
7. | Gryfia | 21 624 | 26 695 | strzałów | [9] | ![]() |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Podziały administracyjne Pomorza Zachodniego w latach 1800–1970, red. T. Białecki, Szczecin, 1970, s. 7–8.
- ↑ a b Meyers Großes Konversationslexikon, 6. Auflage, 16. Band, Leipzig/Wien 1909, s. 134–137.
- ↑ Informationsseite – DENIC eG [online], www.verwaltungsgeschichte.de [dostęp 2018-07-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-07-22] (niem.).
- ↑ Informationsseite – DENIC eG [online], www.verwaltungsgeschichte.de [dostęp 2018-07-27] (niem.).
- ↑ Informationsseite – DENIC eG [online], www.verwaltungsgeschichte.de [dostęp 2018-07-27] (niem.).
- ↑ Informationsseite – DENIC eG [online], www.verwaltungsgeschichte.de [dostęp 2018-07-27] (niem.).
- ↑ Informationsseite – DENIC eG [online], www.verwaltungsgeschichte.de [dostęp 2018-07-27] [zarchiwizowane z adresu 2011-09-18] (niem.).
- ↑ Informationsseite – DENIC eG [online], www.verwaltungsgeschichte.de [dostęp 2018-07-27] (niem.).
- ↑ Informationsseite – DENIC eG [online], www.verwaltungsgeschichte.de [dostęp 2018-07-27] (niem.).