Szlak pieszy nr 3591 – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Dane szlaku | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Początek | |
Przez | |
Koniec | |
Kod | WK |
Numer | 3591 |
Kolor znakowania | żółty |
Długość | 11,8 km |
Etapy | 1 |
Typ | szlak pieszy |
Szlak pieszy nr 3591, szlak imienia Bernarda Chrzanowskiego – znakowany szlak turystyczny długości 11,8 km[1] w województwie wielkopolskim, na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego, prowadzony z przystanku kolejowego Puszczykowo przez lasy mieszane nad Jezioro Jarosławieckie i dalej zboczem moreny do stacji kolejowej Puszczykówko.
Jest to jeden z dwóch najstarszych szlaków pieszych w Wielkopolskim Parku Narodowym. Wytyczony przez północną część Puszczykowa koło charakterystycznych dla okresu rozwoju letniska budynków, lasy centralnej części Wielkopolskiego Parku Narodowego z pomnikowymi drzewami, wzdłuż polodowcowej rynny rosnowsko-jarosławieckiej oraz przez południowe Puszczykówko. Przy szlaku znajdują się trzy obszary ochrony ścisłej, chroniące polodowcowe formy geograficzne, oraz Jezioro Jarosławieckie z czynnym kąpieliskiem. Budynki dworcowe na stacjach kolejowych na początku i końcu szlaku są objęte ochroną konserwatorską.
Historia szlaku
[edytuj | edytuj kod]Historia znakowania szlaków w Wielkopolskim Parku Narodowym
[edytuj | edytuj kod]Na fali mody na podmiejskie wycieczki w drugiej połowie XIX wieku leżące przy linii kolejowej Puszczykowo stało się popularnym celem eskapad Poznaniaków[2][3]. W 1897 roku do Puszczykowa wycieczkę zorganizowało Towarzystwo Karkonoskie[4]. Od 1901 roku na stacji kolejowej Puszczykowo regularnie zatrzymują się pociągi[5]. Około 1910 roku niemieckie organizacje turystyczne wytyczyły dwa szlaki spacerowe nad Jezioro Góreckie – z Puszczykowa przez Jezioro Jarosławieckie oraz z Mosiny, oznaczając ich przebieg w terenie wymalowanymi figurami geometrycznymi[6]. Dostępność turystyczną terenów przyszłego parku narodowego znacznie zwiększyła budowa bocznej linii kolejowej nad Jezioro Budzyńskie[2].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Wielkopolski_Park_Narodowy_wiosn%C4%85_5.jpg/220px-Wielkopolski_Park_Narodowy_wiosn%C4%85_5.jpg)
We wrześniu 1925 roku przyrodnik Adam Wodziczko w artykułach prasowych zwracał uwagę na popularność lasów nad brzegami jezior: Góreckiego, Skrzynka i Kociołek wśród poznańskich wycieczkowiczów i postulował objęcie ich ochroną w postaci rezerwatu[7]. W 1948 roku sieć pięciu szlaków turystycznych w Wielkopolskim Parku Narodowym zaprojektował i wytyczył osobiście geograf Jerzy Szulczewski[8]. Wytyczone przez niego szlaki z niewielkimi zmianami stanowią podstawę sieci turystycznych szlaków w Wielkopolskim Parku Narodowym[6]. Należą one do najstarszych szlaków nizinnych w Polsce. W 1956 roku wyznaczone przez Szulczewskiego szlaki oznakowano według jednolitego systemu znakowania szlaków poziomymi pasami białymi z kolorowym pośrodku[9].
W marcu 1957 roku Rada Parku uchwaliła zwiększenie dostępności turystycznej powstającego Wielkopolskiego Parku Narodowego poprzez utworzenie pięciu parkingów dla samochodów w Jeziorach, Jarosławcu, nad Jeziorem Lipno, w Puszczykowie i Puszczykówku, założenie miejsc kempingowych w Kątniku, na Osowej Górze oraz nad jeziorami Łódzkim i Jarosławieckim. Zaplanowała też oznaczenie wjazdów bramami z napisem „Wielkopolski Park Narodowy”[7].
Franciszek Jaśkowiak oceniał w 1957 roku, że obszar Parku odwiedza rocznie ok. 500 000 turystów i wycieczkowiczów oraz że jest to popularne miejsce wypoczynku oraz spędzania urlopów. Równolegle z utworzeniem parku narodowego Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze oznakowało w parku siedem ścieżek turystycznych o łącznej długości 83 km oraz ustawiło drogowskazy i tablice informacyjne na wejściach do parku i skrzyżowaniach szlaków[7].
Szlak w systemie szlaków pieszych Wielkopolskiego Parku Narodowego
[edytuj | edytuj kod]Władze Wielkopolskiego Parku Narodowego[10] i przewodniki[11][12][13] proponują potraktowanie szlaku jako samodzielnej trasy turystycznej.
Szlak został odnowiony w 2001 roku[1]. Wstęp na szlak jest bezpłatny[14].
Przebieg szlaku
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Dworzec_PKP_w_Puszczykowie.jpg/220px-Dworzec_PKP_w_Puszczykowie.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Szlak_nr_3591_PuszczykowoLipowa.jpg/220px-Szlak_nr_3591_PuszczykowoLipowa.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/SzlakPieszyNr3591_LasMieszamnyNaMorenie.jpg/220px-SzlakPieszyNr3591_LasMieszamnyNaMorenie.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Szlak_nr_3591_DW_430.jpg/220px-Szlak_nr_3591_DW_430.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/SzlakPieszyNr3591_Wsp%C3%B3lnaPuszczyk%C3%B3wko.jpg/220px-SzlakPieszyNr3591_Wsp%C3%B3lnaPuszczyk%C3%B3wko.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/SzlakPieszyNr3591_MoniuszkiPuszczyk%C3%B3wko.jpg/220px-SzlakPieszyNr3591_MoniuszkiPuszczyk%C3%B3wko.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/SzlakPieszyNr3591_SzlakFiedlera_StacjaKolejowaPuszczyk%C3%B3wko.jpg/220px-SzlakPieszyNr3591_SzlakFiedlera_StacjaKolejowaPuszczyk%C3%B3wko.jpg)
Opis przebiegu
[edytuj | edytuj kod]Szlak rozpoczyna się na stacji kolejowej Puszczykowo[12][15] (0,0 km) i prowadzi w kierunku północnego Puszczykowa[15] przez las sosnowy ulicą Poznańską[12][11], koło powstałych około 1905 roku budynków letniskowych – restauracji „Letniska Silva” i pensjonatu Willi Hertha[3]. Szlak wyprowadzony jest z Puszczykowa na zachód ulicą Lipową[11][15]. Na skraju zabudowań szlak przekracza drogę wojewódzką nr 430 Poznań – Mosina i wkracza na pofałdowany[16] i porośnięty gęstymi lasami sosnowymi z bogatym runem[11] teren moreny puszczykowskiej, na obszarze ochrony ścisłej Puszczykowskie Góry (0,9 km). Szlak przez rezerwat wytoczony jest w górę[16][17][18] głębokim leśnym wąwozem[16], a następnie koło obszaru ochrony ścisłej Las Mieszany na Morenie[18] w pobliżu pomnikowych dębów przez las mieszany do skrzyżowania z drogą łączącą Wiry z Puszczykowem (1,9 km)[16]. Przecinając leśne ścieżki, a następnie brzegiem zabudowań Puszczykowa Starego i sadu, krzyżując się z drogą gruntową, szlak prowadzi do odbicia w prawo na zachód w las mieszany z dużym udziałem buka (2,9 km). Szlak po kolejnych 400 metrach, a następnie po 700 metrach kilkakrotnie zmienia kierunek, prowadząc stopniowo w dół przez pofalowany teren porośnięty malowniczym, młodym lasem z udziałem starych sosen. Leśną ścieżką i duktem szlak prowadzony jest[15][19] do skrzyżowania z Greiserówką[18] (5,0 km), a następnie do skrzyżowania ze szlakiem nr 3589 Stęszew-Szreniawa w Jarosławcu (6,0 km)[20]. Na rozwidleniu dróg szlak prowadzi w lewo na południe i wiodąc brzegiem pola dociera ponownie do Greiserówki w pobliżu Głazu Leśników (7,0 km), gdzie krzyżuje się ze szlakiem
z Osowej Góry do Puszczykówka[21]. 200 metrów dalej szlak skręca w lewo na wschód i po przekroczeniu wału ziemnego i lekkim skręcie w prawo wytyczony jest rynną polodowcową, wzdłuż obszaru ochrony ścisłej Pojniki, do leśnego jeziorka (8,2 km). Opuszczając rynnę polodowcową jarem szlak prowadzi w lewo przez bór mieszany na wschód[15][20] do zejścia stokiem wału morenowego[18] do szosy Poznań – Mosina (10,1 km). Po jej przekroczeniu szlak prowadzi 400 metrów przez las do ulic Dworcowej w Puszczykówku[15][20]. Po jej osiągnięciu odbija w prawo i obchodząc od południa Puszczykówko prowadzi ulicami Kopernika, Wodną i Wspólną, ostatecznie dochodząc wzdłuż lasu ulicą Moniuszki do stacji kolejowej Puszczykówko (11,2 km). Przy stacji szlak się kończy[20].
Szczegółowy przebieg
[edytuj | edytuj kod]Zweryfikowany na podstawie mapy tras turystycznych zamieszczonej na stronie internetowej Wielkopolskiego Parku Narodowego[22] oraz w serwisach turystycznych[23][24][25]:
Odległość | Punkt | Charakterystyczne miejsca | Przebieg, skrzyżowania szlaków, uwagi |
---|---|---|---|
0,0 km ![]() | ![]() ![]() | stacja kolejowa Puszczykowo (przystanek kolejowy) granica Wielkopolskiego Parku Narodowego | ![]() ![]() – odchodzi w prawo, |
0,1 km ![]() | ![]() | Puszczykowo, ul. Poznańska Pomnik poległych za Ojczyznę | |
0,4 km ![]() | ![]() | Puszczykowo Letnisko Silva Willa Hertha | |
0,8 km ![]() | 430 | Puszczykowo, szosa (Poznań-Mosina) | |
0,9 km ![]() | ![]() ![]() | Granica WPN, Obszar ochrony ścisłej Puszczykowskie Góry | |
1,9 km ![]() | droga Puszczykowo - Wiry | ||
2,9 km ![]() | ![]() | granica Wielkopolskiego Parku Narodowego Puszczykowo ul. Dębowa | |
5,0 km ![]() | Greiserówka | ![]() – odchodzi w prawo | |
6,0 km ![]() | ![]() | Jarosławiec, Jezioro Jarosławieckie | ![]() ![]() – odchodzi w prawo,
|
7,0 km ![]() | ![]() | Greiserówka, Głaz Leśników | |
7,1 km ![]() | ![]() | Obszar ochrony ścisłej Pojniki | ![]() ![]() |
10,1 km ![]() | 430 | szosa (Poznań-Mosina) | |
10,4 km ![]() | ![]() | granica WPN, Puszczykowo ul. Kopernika | |
11,4 km ![]() | Puszczykowo ul. Wspólna | ![]() – odchodzi w prawo | |
11,7 km ![]() | Puszczykowo ul. Dworcowa | ![]() ![]() ![]() ![]() – odchodzi w lewo | |
11,8km ![]() | ![]() ![]() | Puszczykówko (stacja kolejowa), kościół św. Józefa | ![]() ![]()
|
Miejsca na szlaku
[edytuj | edytuj kod]Dworzec kolejowy w Puszczykowie
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Pomnik_w_Puszczykowie.jpg/220px-Pomnik_w_Puszczykowie.jpg)
Przystanek kolejowy w Puszczykowie powstał w 1897 roku, na początku XX wieku stał się przystankiem rozkładowym wykorzystywanym przez przyjeżdżających na wypoczynek Poznaniaków[5]. Budynek dworca w modnym ówcześnie w niemieckich miejscowościach turystycznych stylu szwajcarskim[3] oraz podziemne przejście pod torami zbudowano w 1904 roku. W 1910 roku dobudowano restaurację oraz wieżę z ręcznie nakręcanym zegarem i wiatę[5]. Linię kolejową zelektryfikowano w 1969 roku[26]. W 1983 roku budynek dworca został uznany za zabytek[5]. Naprzeciw dworca w 1955 roku zainstalowano pomnik poległych żołnierzy[26].
Puszczykowo
[edytuj | edytuj kod]Popularność osad wypoczynkowych Puszczykowo i Puszczykówko jako celu podmiejskich wycieczek zwiększyła się wraz z budową przebiegającej przez nie linii kolejowej[3] łączącej Poznań z Wrocławiem w 1856 roku oraz regulacją brzegu Warty[15]. Rozpowszechnienie na przełomie XIX i XX wieku informacji, że w Puszczykowie występuje korzystny dla wypoczynku mikroklimat zwiększyło popularność osady i skutkowało rozbudową infrastruktury wypoczynkowej[4] oraz napływem uczestników podmiejskich wycieczek[3][26].
Szlak przez północne Puszczykowo prowadzi ulicami, których zabudowa w znacznej części zachowała charakter z okresów rozwoju osady letniskowej. Warte uwagi są powstałe około 1905 roku historyczne budynki letniskowe przy ulicy Poznańskiej – restauracja „Letniska Silva” i pensjonat Willi Hertha. Funkcjonowanie tych lokali przyczyniło się do spopularyzowania wypoczynku w Puszczykowie wśród Poznaniaków oraz osiedlania się w osadzie[3]. Przy ulicy Lipowej[11][15], szlak przebiega koło willi rodziny Chłapowskich, wybudowanej w stylu dworkowym[27].
Rezerwaty Puszczykowskie Góry i Las Mieszany na Morenie
[edytuj | edytuj kod]Szlak po opuszczeniu Puszczykowa prowadzi przez dwa[18] położone obok siebie obszary ochronne[28] Puszczykowskie Góry i Las Mieszany na Morenie. Utworzono je celem ochrony zbliżonego do naturalnego zespołu kwaśnej dąbrowy porastającej równinną morenę denną[17][29][30] oraz malowniczego zbocza wysoczyzny morenowej, rozciętego wąwozami erozyjnymi, porośniętego lasem mieszanym[29][17] z przyrodniczo cennym runem i podszytem[31].
Jarosławiec i jezioro Jarosławieckie
[edytuj | edytuj kod]W liczącej kilka zabudowań miejscowości Jarosławiec krzyżują się szlaki piesze oraz szlak rowerowy im. Jana Pawła II. W 1962 roku władze Wielkopolskiego Parku Narodowego urządziły w niej miejsce biwakowe oraz kąpielisko na trawiastej plaży nad Jeziorem Jarosławieckim[28][32]. Przy skrzyżowaniu szlaków znajduje się głaz upamiętniający Franciszka Jaśkowiaka, autora przewodników po Wielkopolskim Parku Narodowym i popularyzatora turystyki[33].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Strict_protective_zone_Pojniki_%28Wielkopolski_National_Park%29_%289%29.jpg/220px-Strict_protective_zone_Pojniki_%28Wielkopolski_National_Park%29_%289%29.jpg)
Rezerwat Pojniki
[edytuj | edytuj kod]Pomiędzy Głazem Leśników a zboczem moreny szlak prowadzi krawędzią[20] rynny rosnowsko-jarosławieckiej. Objęta jest ona ochroną w formie obszaru ochrony ścisłej, celem ochrony krajobrazu stromych zboczy polodowcowej rynny, na dnie której znajdują się okresowo wypełniające się wodą zagłębienia oraz ochrony fauny[17][34][35].
Puszczykówko
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Budynek_dworca_PKP_w_Puszczyk%C3%B3wku.jpg/220px-Budynek_dworca_PKP_w_Puszczyk%C3%B3wku.jpg)
Dworzec kolejowy Puszczykówko wyposażony w zimową i letnią poczekalnię zbudowano w 1911 roku celem obsługi ruchu podróżnych przyjeżdżających na wypoczynek oraz niedzielne spacery. W latach 2010–2011 budynek został poddany renowacji[36]. W sąsiedztwie dworca znajduje się lodziarnia Kostusiaków, będąca według miejskiego portalu informacyjnego jedną z atrakcji miasta[37].
Puszczykówko w 1962 roku włączono wraz z Niwką i Starym Puszczykowem do Puszczykowa, tworząc miasto[38].
Patron szlaku
[edytuj | edytuj kod]Patronem szlaku jest adwokat, działacz społeczny i polityk Bernard Chrzanowski, w latach 1895–1925 prezes Związku Sokołów w Wielkopolsce[39], latach 1925–1927 i 1933–1939 przewodniczący Zarządu Oddziału Wielkopolskiego ZHP, od 1913 roku prezes Towarzystwa Krajoznawczego w Poznaniu. Związany z Puszczykowem, gdzie miał letni dom[40][41].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b PTTK, Znakowane szlaki piesze w województwie wielkopolskim [online] .
- ↑ a b Paweł Anders , Wielkopolski Park Narodowy, s. 11 .
- ↑ a b c d e f Puszczykowo, Szlak letniska Puszczykowo [online] .
- ↑ a b Puszczykowo – historia miasta [online] .
- ↑ a b c d Dworzec Puszczykowo [online] .
- ↑ a b Szlaki i trasy turystyczne • Odkryj Wielkopolskę • sprawdź ciekawe miejsca w Twojej okolicy [online], regionwielkopolska.pl, 6 listopada 2018 [dostęp 2021-04-23] (pol.).
- ↑ a b c FRANCISZEK JAŚKOWIAK [online], wbc.macbre.net [dostęp 2021-04-23] (pol.).
- ↑ Paweł Anders , Wielkopolski Park Narodowy, Andrzej Dzięczkowski, Wydawnictwo Poznańskie, 1988, s. 185, ISBN 978-83-85034-02-5 .
- ↑ Włodzimierz Łęcki , Znakowane szlaki turystyczne województwa wielkopolskiego – ocena stanu istniejącego – projekt nowego układu, s. 6 .
- ↑ Trasy turystyczne- [online], wielkopolskipn.pl [dostęp 2021-04-23] .
- ↑ a b c d e Franciszek Jaśkowiak , Okolice Poznania – przewodnik, s. 9 .
- ↑ a b c Paweł Anders , Wielkopolski Park Narodowy, s. 52 .
- ↑ Hanna Wyczyńska , Wielkopolski Park Narodowy, s. 91–93 .
- ↑ Paweł Anders , Wielkopolski Park Narodowy, s. 50 .
- ↑ a b c d e f g h Wielkopolski Park Narodowy , Trasa Bernarda Chrzanowskiego [online], www.wielkopolskipn.pl [dostęp 2021-04-23] .
- ↑ a b c d Paweł Anders , Wielkopolski Park Narodowy, s. 53 .
- ↑ a b c d Wielkopolski Park Narodowy , Ochrona ścisła [online], www.wielkopolskipn.pl [dostęp 2021-04-23] .
- ↑ a b c d e Wirtualna Polska Media S.A , Park Narodowy Wielkopolski. Szlaki, wycieczki, co warto zobaczyć [online], turystyka.wp.pl, 11 czerwca 2013 [dostęp 2021-04-23] (pol.).
- ↑ Paweł Anders , Wielkopolski Park Narodowy, s. 53–54 .
- ↑ a b c d e Paweł Anders , Wielkopolski Park Narodowy, s. 54 .
- ↑ Paweł Anders , Wielkopolski Park Narodowy, s. 57 .
- ↑ MAPA TRAS – WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY [online] [dostęp 2023-01-29] (pol.).
- ↑ Waymarked Trails – Hiking [online], hiking.waymarkedtrails.org [dostęp 2023-01-30] .
- ↑ Waymarked Trails – Cycling [online], cycling.waymarkedtrails.org [dostęp 2023-01-30] .
- ↑ EuroVelo 9 – mapa [online], Velomapa.pl [dostęp 2023-02-17] (pol.).
- ↑ a b c Franciszek Jaśkowiak , Okolice Poznania – przewodnik, s. 140 .
- ↑ Perły Architektury Puszczykowa [online] .
- ↑ a b Przewodnik turystyczny – Szlak po Gminie Komorniki im. Jana Pawła II [online], s. 7 .
- ↑ a b Paweł Anders , Wielkopolski Park Narodowy, s. 47–48 .
- ↑ Hanna Wyczyńska , Wielkopolski Park Narodowy, s. 67 .
- ↑ Hanna Wyczyńska , Wielkopolski Park Narodowy, s. 70 .
- ↑ Paweł Anders , Wielkopolski Park Narodowy, s. 70–71 .
- ↑ Hanna Wyczyńska , Wielkopolski Park Narodowy, Jarosław Wyczyński, Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2001 (Spotkania z przyrodą), s. 93, 95, ISBN 83-7073-294-1 .
- ↑ Paweł Anders , Wielkopolski Park Narodowy, s. 47 .
- ↑ Hanna Wyczyńska , Wielkopolski Park Narodowy, s. 69 .
- ↑ Dworzec Puszczykówko [online] .
- ↑ Atrakcje turystyczne – lodziarnia [online] .
- ↑ Franciszek Jaśkowiak , Okolice Poznania – przewodnik, s. 141 .
- ↑ M. Smogorzewska (opracowanie autorskie), Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919−1939. Słownik biograficzny. Tom I A-D, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa, 1998, ISBN 83-7059-392-5, s. 278.
- ↑ Bernard Chrzanowski [online] .
- ↑ Bernard Chrzanowski – Historia Harcerstwa: Hufiec Poznań Nowe Miasto [online], historia.nowemiasto.zhp.wlkp.pl [dostęp 2021-04-23] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Paweł Anders, Krzysztof Kasprzak, Beata Raszka Wielkopolski Park Narodowy Poznań 1999, ISBN 83-85811-71-0, Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej
- Łęcki Włodzimierz Znakowane szlaki turystyczne województwa wielkopolskiego - ocena stanu istniejącego - projekt nowego układu Poznań 2011.
- Franciszek Jaśkowiak „Okolice Poznania – przewodnik”, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1972
- Hanna i Jarosław Wyczyńscy, „Wielkopolski Park Narodowy”, Warszawa 2001, ISBN 83-7073-294-1, seria Spotkania z przyrodą, MULTICO Oficyna Wydawnicza
- WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY – Muzeum form polodowcowych oraz żywe muzeum przyrody (www.wielkopolskipn.pl)
- Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze Znakowane Szlaki Piesze w województwie wielkopolskim