Zawołani po imieniu – Wikipedia, wolna encyklopedia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Zawo%C5%82ani_po_imieniu.jpg/220px-Zawo%C5%82ani_po_imieniu.jpg)
Zawołani po imieniu – przedsięwzięcie realizowane przez Instytut Pileckiego, poświęcone osobom narodowości polskiej zamordowanym za niesienie pomocy Żydom w czasie okupacji niemieckiej. Inicjatorką projektu była wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego, Magdalena Gawin. Historie „Zawołanych” dotąd zachowane zostały we wspomnieniach rodzin, jednak dotychczas nie były szerzej znane. Przedsięwzięcie oddaje „Zawołanym” honor i składa hołd za postawy ludzkiej solidarności i bohaterstwa okazane wobec prześladowanych Żydów. Podstawowym celem projektu jest trwałe zaznaczenie w przestrzeni publicznej pamięci o pomordowanych. Oprócz tego projekt przywraca upamiętnionych do powszechnej świadomości historycznej. Podejmowane działania podnoszą również świadomość społeczności lokalnych.
Geneza nazwy
[edytuj | edytuj kod]Dewiza i nazwa projektu pochodzą z wiersza Zbigniewa Herberta Pan Cogito o potrzebie ścisłości. Przedsięwzięcie, podobnie jak wiersz, opiera się na przekonaniu, że każda ofiara zbrodni zasługuje na pamięć[1].
“Musimy zatem wiedzieć
policzyć dokładnie
zawołać po imieniu
opatrzyć na drogę”
Działania
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Sk%C5%82ody-Piotrowice_-_Aleksandra_i_Hieronim_Sk%C5%82odowscy%2C.jpg/220px-Sk%C5%82ody-Piotrowice_-_Aleksandra_i_Hieronim_Sk%C5%82odowscy%2C.jpg)
Przedsięwzięcie upamiętnia ludzi, których imiona zbyt długo były pogrążone w zapomnieniu. Rodzinom osób ratujących Żydów podczas okupacji niemieckiej dają możliwość publicznego zabrania głosu i oddania hołdu swoim przodkom. Symbolicznym materialnym upamiętnieniem jest odsłonięcie przytwierdzonej do kamienia tablicy z opisem upamiętnianych wydarzeń w języku polskim i angielskim. W ramach przedsięwzięcia w okolicznych szkołach prowadzone są też warsztaty edukacyjne poświęcone Polakom ratującym Żydów. Jednym z głównych elementów projektu jest integracja rodzin osób upamiętnionych. 24 listopada 2019 w Broku nad Bugiem został zorganizowany pierwszy Zjazd Rodzin Zawołanych po imieniu. Podczas uroczystości otwierającej zostały wręczone honorowe odznaczenia Zawołani po imieniu. Instytut realizuje notacje filmowe z członkami rodzin Zawołanych po imieniu. 2 października 2020 w warszawskim Domu Bez Kantów, przestrzeni wystawienniczej Instytutu inaugurowano wystawę przedstawiającą historie uhonorowanych osób. Ekspozycja przedstawia zebrane w czasie badania ich losów materiały dotyczące realiów życia w okupowanej Polsce, sposobu funkcjonowania niemieckiego terroru, a także opowiada dalsze losy rodzin Zawołanych[2][3][4].
Inauguracja
[edytuj | edytuj kod]Pierwsze upamiętnienie miało miejsce w Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów, 24 marca 2019 w Sadownem k. Ostrowi Mazowieckiej. Kamień upamiętniający Leona, Mariannę i Stefana Lubkiewiczów, rodzinę piekarzy zastrzeloną przez Niemców 13 stycznia 1943, odsłonił premier Mateusz Morawiecki. W uroczystości wzięli również udział wicemarszałek Senatu Maria Koc, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego Magdalena Gawin, lokalni parlamentarzyści oraz przedstawiciele miejscowych władz samorządowych. Na miejscu byli także obecni krewni Lubkiewiczów[5].
Uhonorowani
[edytuj | edytuj kod]- Zobacz też kategorię:
Pozostałe osoby upamiętnione w ramach projektu[6][7][8][9]:
- Piotr Leszczyński (marzec 2019, Poręba-Kocęby)
- Antoni Prusiński (marzec 2019, Poręba-Kocęby)
- Aleksandra i Hieronim Skłodowscy (czerwiec 2019, Skłody-Piotrowice)
- Jadwiga Długoborska (czerwiec 2019, Ostrów Mazowiecka)
- Lucyna Radziejowska (czerwiec 2019, Ostrów Mazowiecka)
- Julianna, Stanisław, Henryk i Wacław Postkowie (czerwiec 2019, Stoczek)
- Wacław Budziszewski (wrzesień 2019, Nur)
- Władysława i Stanisław Krysiewiczowie (październik 2019, Waniewo)
- Franciszek Andrzejczyk (październik 2019, Czyżew-Sutki)
- Ofiary zbrodni w Paulinowie: Franciszek Augustyniak, Zygmunt Drgas, Franciszek Kierylak, Ewa, Józef i Stanisław Kotowscy, Marian Nowicki, Stanisław Piwko, Jan Siwiński, Zygmunt Uziębło oraz Aleksandra Wiktorzak (czerwiec 2020 Sterdyń)
- Ofiary zbrodni w Wierzchowisku: Franciszka i Józef Sowowie (czerwiec 2020, Wierzchowisko)
- Ofiary zbrodni w Tworkach: Zofia i Feliks Bogusław Krasuscy (czerwiec 2020, Tworki)
- Ofiary zbrodni w Pustelniku: Marianna, Władysław, Stanisława Banaszek (wrzesień 2020, Marki)
- Karolina Juszczykowska (wrzesień 2020, Tomaszów Mazowiecki)
- Ofiary zbrodni w Starym Lipowcu: Katarzyna Grochowicz, Anastazja, Roman i Franciszek Kusiak, Katarzyna Rybak oraz Jan Zaręba (październik 2020, Stary Lipowiec)
- Józef Pruchniewicz (marzec 2021, Biecz)
- Piotr, Franciszek i Antoni Domańscy (maj 2021, Rzążew)
- Piotr Kościelecki (czerwiec 2021, Grądy Woniecko)
- Bolesław Książek oraz uratowany przez niego Idel (czerwiec 2021, Cezarów)
- Antoni Keninsgman (lipiec 2021, Mikołajki)
- Piotr i Apolonia Likosowie (wrzesień 2021, Opoka Duża)
- Leokadia Piątkowska (październik 2021, Węgrów)
- Sebastian Kazak, Katarzyna Kazak (marzec 2022, Brzóza Królewska)
- Kazimierz Przekora (kwiecień 2022, Huta Mińska)
- Jan Kowalski, Józef Dmoch, Józefa Dmoch (czerwiec 2022, Poświętne)
- Jan Jantoń, Apolonia Gacoń, Stanisław Gacoń (czerwiec 2022, Brzostek)
- Marianna Stradowska, Wacław Stradowski (wrzesień 2022, Chmielnik)
- Jan Gniduła, Katarzyna Kowal, Józef Kowal, Marianna Łubiarz, Anastazja Łubiarz, Kazimierz Szabat, Katarzyna Margol (wrzesień 2022, Majdan Nowy)
- Jan Maletka (listopoad 2022, Treblinka)[10]
- Michał Stasiuk (listopad 2022, Rzeszów)
- Ignacy Ambroziak, Stanisława Trzcińska, Stefan Trzciński, Władysław Muchowski (maj 2023, Złotopolice)
- Mieczysław Żemojtel, Anna Kowalska (czerwiec 2023, Somianka)
- Rodzina Ulmów (wrzesień 2023, Markowa)[11]
- Rodzina Kurów (wrzesień 2023, Gamratka)[12]
- Aniela Nizioł (grudzień 2023, Łańcut)[13]
- Stanisław i Marianna Siniarscy i ich dzieci Marian, Irena i Edward oraz ukrywani przez nich Wolf i Chana Lipszycowie wraz z ich nowonarodzonym dzieckiem (marzec 2024, Lutkówka)
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Upamiętnienie Julianny, Stanisława, Henryka i Wacława Postków MKiDN – 2019 [online] [dostęp 2020-05-07] (pol.).
- ↑ List otwarty rodzin Polaków zamordowanych za pomoc Żydom [online], dzieje.pl [dostęp 2020-05-07] (pol.).
- ↑ "Zawołani po imieniu" – warsztaty historyczne w Ostrowi Mazowieckiej – Ostrów Mazowiecka [online], ostrowmaz24.pl [dostęp 2020-05-07] (pol.).
- ↑ Katarzyna Krzykowska , Daria Porycka , W Warszawie otwarto wystawę poświęconą "Zawołanym po imieniu" [online], Polska Agencja Prasowa SA, 2 października 2020 [dostęp 2020-11-25] (pol.).
- ↑ Wieczór RDC: o wydarzeniu "Zawołani po imieniu" [online], Warszawa i Mazowsze – najnowsze wiadomości w RDC [dostęp 2020-05-07] (pol.).
- ↑ Instytut Pileckiego będzie kontynuował projekt "Zawołani po imieniu" [online], wzasiegu.pl [dostęp 2020-05-07] [zarchiwizowane z adresu 2020-07-02] (pol.).
- ↑ Historia rodziny Krysiewiczów z Waniewa [online], kurierwysmaz.pl [dostęp 2020-05-07] (pol.).
- ↑ Olga Goździewska , "Zawołani po imieniu" w Czyżewie. Zamordowany za ukrywanie Żydów Franciszek Andrzejczyk został uhonorowany przez Instytut Pileckiego [online], Gazeta Współczesna, 4 listopada 2019 [dostęp 2020-05-07] (pol.).
- ↑ Zawołani po imieniu - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2024-03-18] (pol.).
- ↑ Jan Maletka - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2024-05-28] (pol.).
- ↑ Józef, Wiktoria, Antoni, Władysław, Barbara, Franciszek, Maria, Stanisława, nienarodzone dziecko (unborn baby) Ulma - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2024-05-28] (pol.).
- ↑ Aleksander Kur - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2024-05-28] (pol.).
- ↑ Aniela Nizioł - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2024-05-28] (pol.).